Elk jaar verschijnen er meer fotoboeken dan bij te houden is: met frisse vormen, eigenzinnige verhalen of afgeronde oeuvres. In Focus Magazine tipt de redactie het hele jaar door boeken die eruit springen; de parels die extra aandacht verdienen. Voor dit overzicht hebben we de tips van het afgelopen jaar verzameld en aangevuld: een selectie fotoboeken die volgens de redactie niet onopgemerkt mogen blijven. De volgorde is willekeurig.
Tip 1: American Photography
American Photography biedt een breed en gelaagd overzicht van de fotografie in de Verenigde Staten, vanaf de uitvinding in de 19de eeuw tot nu. Aan de hand van iconische beelden én alledaags gebruik laat het boek zien hoe diep fotografie is verankerd in de Amerikaanse cultuur: in kunst en journalistiek, maar ook in reclame, familiealbums en populaire beeldtaal. Bekende namen als Robert Frank, Diane Arbus, Sally Mann, Nan Goldin, Richard Avedon, Andy Warhol en James Van Der Zee zijn vertegenwoordigd, naast werk van minder bekende en anonieme makers. Samen tonen zij hoe fotografen, generatie na generatie, de nationale identiteit hebben vastgelegd, bevraagd en gevierd. American Photography is geschreven door Mattie Boom en verscheen als begeleidend boek bij de gelijknamige tentoonstelling in het Rijksmuseum, die inmiddels is afgelopen. Lees hier verder
Tip 2: De Ondergedoken Camera
In het laatste oorlogsjaar legde een groep fotografen, later bekend als De Ondergedoken Camera, illegaal het leven onder de Duitse bezetting in Amsterdam en omgeving vast. Onder leiding van Tony van Renterghem en Fritz Kahlenberg documenteerden zij in het geheim onder meer de erbarmelijke omstandigheden van de Hongerwinter; beelden die naar Londen werden gesmokkeld om geallieerde voedseldroppings af te dwingen. Na de oorlog werden fotografen als Cas Oorthuys, Emmy Andriesse en Charles Breijer iconisch, al bleef de organisatie en omvang van hun werk lang onderbelicht. Dit boek van René Kok en Erik Somers werpt op basis van nieuw archiefonderzoek nieuw licht op hun betekenis voor de (foto)geschiedenis. Lees hier verder
Tip 3: Stacii Samidin
Ongepolijste eerlijkheid, radicalisme en ongebruikelijke locaties vormen de kern van het werk van fotograaf Stacii Samidin (1987). Met oprechte nieuwsgierigheid en een open, niet-oordelende blik weet hij het vertrouwen van zijn onderwerpen te winnen. In zijn doorlopende levensproject Societies schetst hij een indringend portret van het voor velen onbekende leven van minderheden en mensen met een onconventionele levensstijl, verspreid over de hele wereld. Met zijn rauwe straatfotografie laat Samidin zien dat we uiteindelijk allemaal mens zijn, met meer overeenkomsten dan verschillen. In de achttien jaar dat hij actief is verwierf hij ruime aandacht, exposities en opdrachten in binnen- en buitenland, dit is zijn eerste boek. Lees hier verder
Tip 4: Ukraine door Eddy van Wessel
In Ukraine documenteert fotojournalist Eddy van Wessel een rauw verslag van drie jaar oorlog in Oekraïne door middel van (analoge) fotografie en getuigenissen uit de eerste hand. Met tientallen jaren ervaring in het verslaan van conflicten, richt hij zich op wat oorlog betekent voor degenen die het meemaken – de soldaten aan het front, burgers die schuilen in verwoeste steden en dorpen, en mensen die gedwongen werden te vluchten. Zijn beelden leggen de zichtbare verwoesting en de psychologische en emotionele tol van langdurig geweld vast, waardoor dit boek een visuele en narratieve getuigenis, is met een complexe en gelaagde weergave die reflecteert op de menselijke kosten van de grootste oorlog in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Lees hier verder
Tip 5: Transcripts of a Sea
Voor het eerst deelt de internationaal gerenommeerde fotograaf Stephan Vanfleteren (1969) de betovering die hem de afgelopen vijf jaar naar zee heeft gedreven. Hij analyseert vanuit een gevaarlijke obsessie en met een vloeibaar verlangen de zee in al haar gestalten en lichtomstandigheden. Stormachtig, spiegelglad, mistig, onweerachtig, verraderlijk rustig water of een op hol geslagen wastrommel: de fotograaf aanschouwt het zeeoppervlak niet vanaf het strand, maar kiest voor een rechtstreekse confrontatie door letterlijk in zee te gaan. Zoals Vanfleteren zelf zegt: “De zee doet nooit moeilijk. Je hoeft je niet te verantwoorden of beleefd te zijn. Wat kan het haar schelen wat je van haar denkt en wat je van haar maakt, wanneer je komt en waar je haar binnendringt. Ik capteer, interpreteer, sublimeer, abstraheer. Ik toon alles, ik toon niets.” Lees hier verder
Tip 6: Cas Oorthuys 1908-1975
Cas Oorthuys is een van Nederlands bekendste fotografen van de vorige eeuw. Hij legde onder andere de hongerwinter van 1944-1945 vast. Na de oorlog fotografeerde hij alle takken van de Nederlandse landbouw en het ‘ongeschonden’ landschap van Nederland en Vlaanderen. In opdracht van Uitgeverij Contact, diverse bedrijven en ministeries, fotografeerde en ontwierp hij meer dan honderd boeken, waaronder iconische koffietafelboeken als Rotterdam, Amsterdam en Nederland. Oorthuys had hierbij altijd oog voor de mens: op de boerderij, in de fabriek, de stad, de natuur of op de steigers van nieuwbouwprojecten. Sybrand Hekking, onder meer oprichter en voormalig uitgever van de in fotografie gespecialiseerde Fragment Uitgeverij, maakte in 1981 al de monografie Cas Oorthuys, fotograaf. Nu, ruim vier decennia later, heeft hij na grondig archiefonderzoek deze nieuwe, ultieme biografie gemaakt. Lees hier verder
Tip 7: Bloedbanden: Verzoening na de Genocide in Rwanda
Aan elke oorlog, aan elke genocide komt ooit een einde. Overlevenden, nabestaanden, daders en wegkijkers hebben daarna geen andere keus dan het puin te ruimen en opnieuw te proberen samen te leven. Maar hoe doe je dat als wederzijds wantrouwen smeult en angst en haat nog nagloeien. Dat vergt een helingsproces van jaren, van generaties. In Rwanda zijn ze daar al sinds de genocide tegen de Tutsis in 1994, mee bezig. Gebruikmakend van een methode die ter plaatse bekendstaat als Mvura Nkuvure: ik heel jou, jij heelt mij. Daders en slachtoffers die als vijanden tegenover elkaar stonden, doorvoelen elkaars lijden en verzoenen zich. Elke keer opnieuw wonderbaarlijk. Jan Banning en Dick Wittenberg portretteerden in beeld en woord onwaarschijnlijke koppels. Lees hier verder
Tip 8: From the streets to the heart
Ernst Coppejans reisde tussen 2022 en 2024 verschillende malen naar New York. Hij ontmoette er LGBTQIA+-jongeren die allemaal dakloos waren geworden, simpelweg omdat ze zichzelf waren. De kennismakingen resulteerden in een ontroerende verzameling van dertig portretten, dertig stadsgezichten en dertig levensverhalen die veerkracht, waardigheid en overleven tonen in het licht van afwijzing en systematische onrechtvaardigheid. Bij elk portret staat een fragment uit het verhaal van de persoon in kwestie – rauw, echt en ongefilterd. Via de geïntegreerde QR-code kun je ook de stemmen van onder meer Ramon, Izzy, Joel, Alvin en Terry horen, waardoor de beelden nog meer indruk maken. Dit boek werd met liefde gemaakt en is een dringende oproep om te kijken, te luisteren en om te geven. Lees hier verder
Tip 9: Corbijn, Anton
Corbijn, Anton biedt een indrukwekkend overzicht van het iconische werk van fotograaf en filmmaker Anton Corbijn, van de jaren zeventig tot nu. Het boek toont zijn kenmerkende portretten van muzikanten, acteurs en kunstenaars, maar ook zijn bijzondere visuele bijdragen aan muziekvideo’s, albumcovers en films. Door de nauwe banden die hij in de loop van vijf decennia opbouwde met artiesten als Bono, Nick Cave, Tom Waits en Michael Stipe, weet Corbijn zijn onderwerpen kwetsbaar, levendig en authentiek vast te leggen. Het oversized, rijk geïllustreerde boek viert zijn blijvende invloed op visuele kunst en popcultuur en bevat zowel iconische als zelden vertoonde persoonlijke favorieten van de kunstenaar zelf. Lees hier verder
Tip 10: Erwin Olaf – Freedom
Bij de tentoonstelling Erwin Olaf – Freedom in het Stedelijk Museum Amsterdam staat het veelzijdige oeuvre van Olaf centraal, van zijn vroege zwart-wit reportages tot geënsceneerde series, video’s, sculpturen en werk voor reclame. De publicatie bij de tentoonstelling biedt een verdiepend perspectief op zijn werk en activistische houding: Olaf verbond esthetiek met urgentie en streed voor vrijheid en zelfexpressie, zowel met zijn fotografie als via film, sculptuur en de feesten die hij organiseerde. Het boek bevat bijdragen van onder anderen Charlotte Cotton, Gemma Rolls-Bentley, Jonathan Turner en Rein Wolfs, evenals gesprekken met Taco Dibbits, Hans van Manen, Charl Landvreugd en Shirley den Hartog. Deze uitgave verschijnt ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling, te zien van 11 oktober 2025 tot 1 maart 2026. Lees hier verder
