Iconen in de fotografie: Anton Corbijn

Door

4 oktober 2025

Anton Corbijn. the hague mars 2015. ©Stephan Vanfleteren.

In deze serie plaatsen we een icoon uit de fotografie in de spotlight en vragen we een deskundige te vertellen wat deze fotograaf belangrijk maakt.

Corbijn, Anton
In 2025 viert Anton Corbijn niet alleen zijn zeventigste verjaardag, maar ook zijn vijftigjarig jubileum als kunstenaar, iets wat onder meer gevierd wordt met een grote tentoonstelling bij Fotografiska Stockholm, met bijna 200 van zijn werken. Corbijn is een van de belangrijkste hedendaagse fotografen en regisseurs. Hij is niet alleen bekend om zijn iconische portretten van muzikanten, acteurs en kunstenaars, maar ook om zijn opmerkelijke muziekvideo’s, albumcovers en films.
Corbijn, Anton is een reis door de tijd die een indrukwekkende carrière volgt van de jaren zeventig tot nu. De tentoonstelling toont foto’s van internationale muzikanten zoals Depeche Mode, Tom Waits, U2 en de Rolling Stones, kunstenaars zoals Gerhard Ritcher en Ai Weiwei en Zweedse muzikanten zoals Sophie Zelmani en Neneh Cherry. In de loop der jaren heeft Corbijn een breed scala aan muziekvideo’s gemaakt voor artiesten als U2, Johnny Cash, Arcade Fire, Depeche Mode, Nirvana, Metallica, Nick Cave, Coldplay, The Killers en Roxette. Hij is de artistiek directeur achter Depeche Mode en is al vier decennia lang de fotograaf van U2. Corbijn, Anton is samengesteld in nauwe samenwerking met de kunstenaar zelf en toont niet alleen zijn meest iconische en herkenbare beelden, maar ook een meer persoonlijke, zelden vertoonde selectie van zijn eigen favoriete werken.
In combinatie met deze overzichtstentoonstelling wordt het boek Corbijn, Anton uitgegeven bij Hannibal Books, ontworpen door het gerenommeerde M/M-team in Parijs, ook verantwoordelijk voor het tentoonstellingsontwerp. Na afloop van de tentoonstelling in Stockholm reist deze in 2026 door naar Fotografiska Berlijn en Fotografiska Tallinn.

Tentoonstelling
Corbijn, Anton
tot 12 oktober
Fotografiska Stockholm
Stadsgårdshamnen 22, Stockholm (SE)
https://stockholm.fotografiska.com/

Johan Vikner, wereldwijd directeur tentoonstellingen bij Fotografiska.
“De kracht van Anton Corbijn als fotograaf ligt in zijn vermogen om rauwe emoties en authenticiteit vast te leggen, waardoor hij een zeer menselijke kant van zijn onderwerpen laat zien. Zijn kenmerkende stijl – stemmig, minimalistisch en intiem – paste goed bij veel van de bands en artiesten die in de jaren zeventig, tachtig en negentig gelijktijdig met hem beroemd werden. De oprechte relaties die Corbijn opbouwt met de mensen die hij fotografeert, maken deze krachtige, eerlijke beelden mogelijk. Wanneer je door de tentoonstelling loopt en zijn werk uit de verschillende periodes bekijkt, is het precies dat wat echt opvalt: zijn kenmerkende stijl en opmerkelijke consistentie vanaf de jaren zeventig tot vandaag. Zijn esthetiek is geëvolueerd tot iets bijna tijdloos, en is een fotografisch genre op zich geworden. Ongeacht wie hij fotografeerde of wanneer; er is altijd een duidelijk gevoel van Corbijns kenmerkende stijl, terwijl hij toch een zeer persoonlijke en authentieke weergave biedt van de persoon voor zijn lens.

Anton Corbijn heeft een grote invloed gehad op generaties fotografen, met name op het gebied van muziek- en portretfotografie. Zijn kenmerkende esthetiek, met sobere, korrelige en emotioneel rauwe beelden, heeft bijgedragen aan een verschuiving in de beeldtaal van de populaire cultuur, van gepolijste perfectie naar rauwe authenticiteit. Veel fotografen hebben inspiratie geput uit zijn vermogen om een verhaal te vertellen of persoonlijkheid te onthullen door middel van minimalisme en sfeer in plaats van uitgebreide opstellingen. Zijn langdurige samenwerkingen met iconische artiesten als U2 en Depeche Mode hebben ook de rol van de fotograaf geherdefinieerd als creatieve partner in plaats van alleen maar als documentair fotograaf.

Dit is de derde keer dat we het genoegen hebben gehad om met Anton Corbijn samen te werken aan een tentoonstelling in Fotografiska. Hij is altijd zeer betrokken en denkt goed na over hoe bezoekers zijn werk zullen ervaren. Voor deze tentoonstelling heeft Corbijn persoonlijk de foto’s geselecteerd en gerangschikt, waardoor we een uniek inzicht krijgen in hoe hij zijn vijftigjarige carrière als fotograaf ziet en daarop terugblikt.”

Wim van Sinderen, gepensioneerd conservator Fotografie bij Fotomuseum Den Haag
“Anton is begonnen als popfotograaf in de jaren zeventig, als liefhebber van popmuziek en fan van bands. De camera was een soort alibi om vooraan te kunnen staan. Die betrokkenheid bij de muziek en de artiesten is er nog steeds, hij is altijd een beetje starstruck gebleven. Hij voelt zich af en toe nog een jongen uit de polder, maar is inmiddels zelf een celebrity, want hij is net zo bekend als de popmusici die hij moet fotograferen en soms zelfs bekender. Karaktereigenschappen die hem kenmerken, zijn dat hij heel geduldig is en humor heeft. Geen dijenkletsende humor, maar subtiele. Daarnaast is hij is heel goed in het onderhouden van zijn contacten en van de vriendschappen die daaruit zijn voortgekomen. Daar is hij ook heel selectief in. Dan is hij het zoveelste bandlid, zoals bij Depeche Mode of U2. Hij kan ook bij wijze van spreken de Rolling Stones gewoon bellen. Af en toe kan hij ook een soort fly on the wall zijn; dan maakt hij zichzelf heel slim onzichtbaar.

Over de ontwikkeling van zijn carrière heeft hij uitgesproken ideeën. Hij vindt dat hij recht heeft op goede verdiensten en is altijd kritisch geweest op het schenden van zijn auteursrecht. In die zin is hij een echte professional die daarmee ook voor andere fotografen iets heeft kunnen betekenen. Nu verdient hij al jaren aan de boeken die hij uitgeeft. Een boek over Depeche Mode of U2 verkoopt veelal vanwege die artiesten, maar dat zijn goeie deals. In het begin van zijn carrière heeft hij lang gewacht voordat hij met een uitgever in zee ging. Veel fotografen gaan er meteen op in, als een uitgever zich meldt, wat ook begrijpelijk is. Anton had algauw uitgevers die geïnteresseerd waren, maar hij heeft er lang over nagedacht en afgewogen wie de beste zou zijn. Uiteindelijk kwam hij uit bij Schirmer/Mosel Verlag, waar hij lange tijd mee heeft gewerkt. Ook over het kiezen van zijn galerie heeft hij een tijd gedaan, totdat hij de juiste had gevonden. Het is fascinerend om te zien hoe hij dat aanpakt. Het is een voorbeeld voor veel beginnende fotografen, hoe je belangen goed tegen elkaar kunt afwegen.

In 2015 werd er een groot retrospectief: Hollands Deep, georganiseerd in het Gemeentemuseum Den Haag, een initiatief van hoofd Tentoonstellingen Franz-W. Kaiser, naar aanleiding van de zestigste verjaardag van Anton. Toen heb ik als curator van het Fotomuseum, dat onderdeel is van het Kunstmuseum, maar ook zelfstandig programmeert, meteen gezegd dat ik ook graag wilde deelnemen met een tentoonstelling. Ik stelde eerst aan Anton voor of hij een tentoonstelling wilde samenstellen met fotografen die hij bewondert en of die van invloed op zijn werk zijn geweest. Maar dat kwam er niet zo goed uit, dat vond hij moeilijk. Toen kwam hij zelf met het idee om nog eens door zijn hele poparchief te gaan om te kijken wat hij allemaal gemaakt had en wat hij misschien over het hoofd had gezien. Veel negatieven waren nooit goed afgedrukt, omdat ze te donker waren of te licht, maar nu, met de nieuwe digitale technieken, waren ze beter te bewerken. We hadden een weekend gepland dat ik naar hem in Berlijn kwam om ook in zijn archief te kijken en medekeuzes te maken. Na een halve dag merkte ik al dat dat geen zin had, want hij heeft zijn eigen kijk en die selectie moest hij gewoon zelf doen. Dat heeft hij die weken daarop ook met volle overgave gedaan, daar had hij gewoon schik in.

De tentoonstelling bevatte zijn greatest hits, maar ook primeurs. Zoals de foto’s van The Rolling Stones met die rare mutsen op. Die had Anton laten maken en meegenomen naar de shoot en de band vond het maar niets. De foto’s zijn wel gemaakt, maar de Stones wilde ze niet gepubliceerd hebben. Hij belde hen of hij ze nu mocht laten zien in deze tentoonstelling en dat vonden ze geen probleem. Dat zijn hele goede foto’s en afwijkend ook, zo heb je de Rolling Stones nog nooit gezien. Anton heeft echt bij elke foto wel een goed verhaal. Toen hij door zijn archief ging, ontdekte hij ook constanten in zijn enscenering, hij zei bijvoorbeeld: “Ik heb toch wel veel bands tegen een oude stenen muur gezet”. Veel foto’s zijn onder grote druk en met haast gemaakt en het is zo leuk om hem daarover te horen. Zoals hij speciaal naar Marseille ging om Clint Eastwood te fotograferen en hij maar een minuut de tijd kreeg. Dat is toch een hele goede foto geworden die ook op de cover van zijn boek Star Trak staat. Er zijn natuurlijk ook verhalen over de mensen die hij niet heeft kunnen fotograferen, wat hij nog steeds jammer vindt. Volgens mij had hij eens een afspraak met Bob Dylan voor een sessie die niet doorging. Hij heeft wel een foto van hem kunnen maken, maar niet zoals hij het had gewild. Dat hoort er ook bij en elke nieuws- en popfotograaf kan daarover meepraten.
Ik had natuurlijk een bepaald budget voor de tentoonstelling. Hij wilde per se dat de negatieven gescand werden in Londen en ook de prints moesten daar gemaakt worden, door zijn vaste mensen. Ik had maar € 25.000 euro voor de productie. Toen zei Anton tegen mij, ik stuur wel een rekening voor € 25.000, daar red ik me wel mee. Hij heeft toen een voorschot gevraagd voor een reclamecampagne die hij voor G-Star RAW zou fotograferen en daarmee de overige kosten op zich genomen. Toen hadden we uiteindelijk een hele mooie dure tentoonstelling van wel € 125.000. Bij het retrospectief in het Kunstmuseum werd een serieus boek uitgebracht, vormgegeven door Irma Boom. Voor het Fotomuseum had ik bedacht om een catalogus te maken, een beetje in de vorm van een poptijdschrift, met berichtjes en commentaren van popartiesten, dat onder de 25 euro zou kosten. Ik zag dat al helemaal voor me. Op een gegeven moment werd ik geappt door Anton: “Tijdschrift gaat niet door, wordt boek. Ik bel je nog.” Toen had hij een nieuwe uitgever gevonden, Hannibal Books. Dat werd het boek Anton Corbijn, 1-2-3-4, dat in vier talen is verschenen en waarvan denk ik zo’n 2500 tot 3000 boeken zijn verkocht. Het is leuk om op zo’n manier overruled te worden. Het was erg druk bij de opening van de tentoonstelling en op een gegeven moment was er ook politie. Ik dacht, nu loopt het uit de hand. Maar de politiemensen hadden gewoon even de auto geparkeerd om ook een boek te kunnen kopen. Dat was fantastisch om mee te maken.

Ik denk dat Anton niet met pensioen zal gaan, want hij is zo gedreven. Hij is nu weer met een nieuwe film bezig. Fotografie is een mooie constante factor, maar zijn uitdagingen liggen tegenwoordig bij het maken van films. En zoals bij iedereen die veertig, vijftig jaar bezig is, is het nu oogsttijd. Daarbij moet je goed oppassen dat niet iedereen met je werk aan de haal gaat, maar dat laat hij ook niet toe; hij is daarin erg secuur. Ik denk dat hij er ook al wel over nadenkt, wie er na zijn dood over zijn archief kan beschikken.”

Corbijn, Anton
fotografie: Anton Corbijn
teksten: Adam Clayton, Anton Corbijn, Marlene Dumas, Johan Faes, Samantha Morton en Tom Waits
Hannibal Books
NL, EN en FR (In het Engelstalige boek zit een apart boekje met alle Nederlandse vertalingen). Elke editie wordt geleverd met een gratis, exclusieve POSTER – dubbelzijdig en vormgegeven door M/M (Parijs)
€ 145,-

Beknopte boekenlijst:
Famouz Schirmer/Mosel Verlag, 9783829601825
33 still lives Schirmer/Mosel Verlag, 9783888141515 01
Werk Schirmer/Mosel Verlag, ISBN 9783888149443
U2 & I Schirmer/Mosel Verlag, ISBN 9783829601740
1-2-3-4 Hannibal Books, ISBN 9789492677617
Hollands Deep Schirmer/Mosel Verlag, ISBN 9783829606837 
Mood/Mode Hannibal Books, ISBN 9789463887373
Ikonen Hannibal Books, ISBN 9789464366815 
Instanton Hannibal Book,s ISBN 9789464366761 
Depeche Mode Taschen, ISBN 9783836586702
Favourite Darkness Hannibal Books, ISBN 9789464941623