In 2025 zou fotograaf en cineast Ed van der Elsken honderd jaar zijn geworden. Hij geldt als een van de belangrijkste naoorlogse beeldmakers van Nederland. Het Purmerends Museum eert dit bijzondere jubileum met twee tentoonstellingen van kleurenfoto’s uit de late jaren zestig, zeventig en tachtig, die beide op 3 oktober van start gaan.
Van Parijs tot Amsterdam
Geboren in 1925 in Amsterdam ontwikkelde Ed van der Elsken na een korte kunstopleiding al snel een passie voor fotografie. In Parijs legde hij in de jaren vijftig de bohème van Saint-Germain-des-Prés vast; zijn fotoboek Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés (1956) maakte hem internationaal bekend. Daarna volgden reizen door Europa, Afrika en Japan, waar hij steeds weer het alledaagse leven documenteerde. Vanaf de jaren zestig maakte hij ook films, in dezelfde persoonlijke, observerende stijl.
Oog voor Amsterdam
Hoewel hij de wereld rondtrok, bleef Amsterdam een onuitputtelijke bron van inspiratie. In de tentoonstelling Ed van der Elsken. Oog voor Amsterdam is een stad in verandering te zien: krakers en punkers, stadsvernieuwing en protest, maar ook stille, intieme momenten, spelende kinderen, twee mannen op een bankje, een eenzame voorbijganger. Doorlopend wordt ook zijn film ‘Een fotograaf filmt Amsterdam’ (1982) vertoond, waarin zijn diepe verbondenheid met de stad voelbaar is. Deze tentoonstelling is bovendien een eerbetoon aan het 750-jarig bestaan van Amsterdam én aan de historische band tussen Amsterdam en Purmerend, waar veel Amsterdammers zich na de oorlog vestigden.
Avonturen op het land
In 1971 verruilde Ed van der Elsken het rumoer van de hoofdstad voor een boerderij bij Edam. Voor een fotograaf die beroemd werd om zijn rauwe straatbeelden en de energie van het stadsleven, leek dat een onverwachte stap. Toch bleef zijn blik onveranderd: hij zocht ook op het platteland naar het ongekunstelde en menselijke. De tentoonstelling ‘Avonturen op het land’ laat dat zien: kinderen met modderlaarzen, pril geluk, paarden in de sneeuw. Het oog van de camera is warm, maar niets verhullend. Tijdens de expositie wordt ook zijn gelijknamige film uit 1980 vertoond, een lofzang op de natuur en het polderland rondom zijn boerderij.
Nalatenschap
Ed van der Elsken overleed in 1990 in Edam. Zijn omvangrijke oeuvre wordt beheerd door het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam en zijn familie, die nauw betrokken waren bij de totstandkoming van deze tentoonstellingen. Samen brengen zij de veelzijdigheid van Van der Elskens blik opnieuw tot leven, honderd jaar na zijn geboorte.
Purmerends Museum, Kaasmarkt 20
Ed van der Elsken. Oog voor Amsterdam
3 okt 2025 – 29 mrt 2026
Ed van der Elsken. Avonturen op het land
3 okt 2025 – 1 feb 2026
Ook te zien in Noord-Holland: Zuiderzeemuseum in Enkhuizen toont Voorbij de foto
