In Focus 3-2026 staat een mooi artikel in de reeks Iconen in de fotografie over Ed van der Elsken naar aanleiding van de overzichtstentoonstelling in het Rijksmuseum. Van der Elsken was een goede bekende van Focus en publiceerde er gedurende zijn carrière meerdere keren. De eerste keer was in juni 1954; hij was toen 25 jaar oud en woonde in Parijs.
Ook voor Van der Elsken bleek het destijds moeilijk om werk gepubliceerd te krijgen.
Nadat hij daarover zijn beklag had gedaan in een Nederlands dagblad, besloot de hoofdredactie van Focus hem uit te nodigen zijn werk in te sturen en er zelf over te schrijven. Hij schreef daarop een nogal brutale tekst (zie bijgaand) over het niveau van de Nederlandse fotografie, die volgens hem bestond uit ‘mannekes zonder elan, fantasie, durf, artisticiteit’.
De toenmalige hoofdredacteur Dick Boer reageerde als volgt: ‘Het nogal heftig gestelde stuk, eensdeels heftig teleurgesteld, anderzijds heftig aanvallend, moeten de lezers maar eens rustig op zich laten inwerken, evenals het werk, dat wij hier van deze buitenlandse Nederlander publiceren’.
Boer bespreekt vervolgens de foto’s. Hij vindt ze over het algemeen boeiend en fijngevoelig, kwaliteiten die hij van belang acht, maar hij is minder te spreken over de felheid waarmee Van der Elsken tekeergaat ‘tegen vrijwel iedereen op fotografisch gebied’. En: ‘Wij stellen deze zaak gaarne ter discussie, maar verzoeken één ding: Van der Elsken niet te volgen in de betoogtrant van het stukje dat zijn foto’s begeleidde. Wij hebben dat als symptoom opgenomen, maar nee, dit is toch niet de toon, waarin men een goede zaak moet verdedigen. Het wijst veeleer op zwakheid van argumenten, want wanneer een zaak goed is, behoeft ze niet zó verdedigd te worden.’ (…)
complete artikel over Ed van der Elsken uit Focus 13, 26-6-1954
De overzichtstentoonstelling Ed van der Elsken. Up Close is nog tot en met 13 september te zien in het Rijksmuseum.
Museumstraat 1, Amsterdam. www.rijksmuseum.nl
Focus 3-2026 kun je kopen in de winkels of in onze shop
Delpher
Dit artikel is ook terug te vinden op Delpher waarin Focus is opgenomen. Delpher is de digitale bibliotheek van historische Nederlandse kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins van de 15e tot de 21e eeuw, beheerd door de Koninklijke Bibliotheek (KB). De opname van Focus kwam tot stand in het kader van Metamorfoze, het nationale programma van de KB voor het behoud van en duurzame toegang tot het papieren erfgoed. Het Nederlands Fotomuseum, een van de partners van Metamorfoze, heeft Focus ingebracht, omdat Focus cultureel erfgoed is. Je kunt alle jaargangen van Focus (ouder dan 70 jaar) gratis doorzoeken: https://www.delpher.nl/
