Had hij vroeger een hekel aan kou en nat weer, nu staat Martijn van Oers met een grote lach te fotograferen in de stromende regen. Dat alles dankzij de Pinsta Camera; een pinholecamera en doka in één. Voor Martijn een vorm van magie én ontspanning die hij graag met zoveel mogelijk mensen wil delen.
De Pinsta Camera is een zwart uitneembaar doosje met aan de voorkant een klein gaatje. De brandpuntsafstand is 80mm en met een pinhole van slechts 0,35mm komt de camera op f/229. Wat deze pinholecamera bijzonder maakt, is dat het tegelijkertijd een doka is, waardoor je op locatie meteen het resultaat ziet. Aan de zijkant van de camera bevindt zich een chemiegaatje. Hierin kun je een spuit gevuld met ontwikkelaar plaatsen. Door de vloeistof in de camera te spuiten, begint het ontwikkelproces, waarbij je de camera voorzichtig blijft agiteren. Na de juiste tijdsduur houd je de camera iets scheef en trek je de vloeistof weer terug de spuit in. Hierna herhaal je dit proces met fixeer en water.
De Pinsta Camera is oorspronkelijk bedacht in combinatie met Ilford Harman 4×5 direct positief papier, waardoor je bij het openmaken van de camera meteen de definitieve foto ziet. Na het droog maken van de binnenkant en het plaatsen van een nieuw vel papier met behulp van een lichtdichte wisselzak, is het op naar de volgende foto. Naast fotopapier is het mogelijk om film te gebruiken en kan de Pinsta ook als vergroter fungeren.
Martijn van Oers (1976) werkte jarenlang als accountmanager voor Nikon en Wacom. Ook privé was hij altijd gepassioneerd met beeld bezig. Aanvankelijk met digitale fotografie en beeldbewerking, daarna gevolgd door 3D en animatie. Tegenwoordig is hij in de ban van de analoge fotografie. Twee jaar geleden begon hij zich te verdiepen in spiritualiteit. Het boek The Power of Now van Eckhart Tolle had veel impact op hem. Het gaat daarin om het loslaten van je gedachten en in het nu zijn. Toen kwam ook de Pinsta Camera op zijn pad. “Op een gegeven moment zag ik in mijn Instagram-feed een advertentie van de Pinsta Camera. Ik had iets van ‘daar wil ik meer van weten’. Toen ben ik de video’s op hun website gaan bekijken en dacht ik: dit is leuk! Afgelopen juli heb ik een camera besteld. En ik weet nog goed, na de tweede foto ik ermee maakte, klikte er iets bij mij. Dit paste precies bij de mindfulness en spiritualiteit waar ik mee bezig was. Tijdens de lange belichtingstijden van de pinholecamera ervaar ik eigenlijk wat het is om uit mijn hoofd te gaan en in het nu te zijn. Ook om ‘verwachtingloos’ te zijn. Alsof de theorie die ik in de boeken las via die Pinsta Camera praktijk werd, dat vond ik zo mooi.”
Martijn van Oers © Milk and Honey Fotografie
Cadeautje
Behalve dat het fotografieproces voor Martijn rustgevend is, hoeft het resultaat niet perfect te zijn. “Dat was ook een van de redenen dat ik een Pinsta Camera kocht. De creatieve wereld is erg veranderd in de afgelopen jaren. Alles moet steeds maar sneller, groter, scherper en perfecter. Ik zocht naar een tegenwicht. Het mooie hierbij is dat je alles bij benadering doet. Het maken van de compositie, want je hebt geen zoeker. De belichting kun je inschatten met een lichtmeter, maar als er tijdens de lange belichting een wolk voor de zon komt, verandert de belichtingstijd meteen. Ook het ontwikkelproces heeft invloed; de temperatuur van de chemicaliën en hoelang je ontwikkelt. Er zijn veel stapjes die het uiteindelijke beeld kunnen beïnvloeden. Ik vind het heerlijk om me te laten verrassen. Elke keer als je de camera openmaakt, krijg je een soort cadeautje, van wauw, dat had ik niet verwacht. En dat kan van alles zijn, hoe het licht valt, of de beweging van de wolken.”
Handgemaakt
De Pinsta Camera bestaat nu ruim twee jaar en de productie ervan is gestart via een kickstartercampagne waarbij het beoogde bedrag binnen twee weken gehaald werd. “De camera’s worden liefdevol met de hand gemaakt. Ze zouden vrij eenvoudig 3Dgeprint kunnen worden, maar daar wordt bewust niet voor gekozen. Net zoals de verkoop ook alleen via Pinsta zelf gaat. Wat deze pinholecamera zo spectaculair maakt is enerzijds de kwaliteit van het pinholegaatje. Het chemisch geëtste rondje is perfect, hierdoor komen er scherpere beelden uit dan bij welke andere pinholecamera die ik ooit heb gezien. Anderzijds: het feit dat je in de camera je ontwikkelproces doet. Het systeem met de spuiten is zo slim bedacht.” “Afgelopen zomer ben ik zo’n drie weken lang elke ochtend met alle fotografiespullen in mijn auto gestapt en ging ik rondrijden. Ik was niet echt op zoek naar iets; op het moment dat ik iets interessants zag maakte ik een foto. Er waren ook dagen dat ik thuiskwam zonder dat ik iets had gefotografeerd, maar dan was ik lekker in de buitenlucht geweest. En elke dag reed ik terug met een grote glimlach op mijn gezicht en dacht: als ik dit toch eens betaald zou kunnen doen.” Martijn begon zijn foto’s al snel te delen op Instagram en maakte daarbij ook filmpjes van zijn ervaringen. De reacties waren erg positief. Al snel ontving hij ook een berichtje van Pinsta zelf. “Ik tagde Pinsta altijd en soms deelden ze iets van mij. Oliver New, de Engelse eigenaar, nam contact met mij op en vroeg of ik niet het online gezicht van Pinsta wilde worden. We zijn in gesprek gegaan en sinds oktober ben ik freelance social media manager/ content maker bij Pinsta.”
Papier of film
“De Pinsta Camera is eigenlijk bedoeld in combinatie met Ilford Harman 4×5 direct positief papier, zodat je semi-instant resultaat ziet. Dit papier is erg contrastrijk, waardoor het een bepaalde stijl heeft. Het ziet er al vrij snel indrukwekkend uit. Inmiddels is het ook mogelijk om 8×10 formaat papier te gebruiken. Een vel Harman 4×5 kost iets van 2 euro. Een vel 8×10 is rond de 10 euro. Als je er dan eventjes naast zit met je belichting tikt dat snel aan. Ik ben toen gaan testen hoe de camera werkt met gewoon lichtgevoelig fotopapier. Ik gebruikte hiervoor een vel Foma 8×10 en daar haalde ik ook hele mooie resultaten uit. Het voegt alleen wel een stapje aan het proces toe. Als je nu de camera openmaakt heb je geen foto, maar een negatief. Door hier een contactprint van te maken krijg het uiteindelijke positief. Je kunt met de Pinsta ook op 4×5 film fotograferen, of zelfs 35mm of 120 film, door deze te snijden en in de interne vergrotingsplaat te plaatsen. Met film krijg je een rustiger beeld, het dynamisch bereik is ook mooier. Het is wel een ander proces. Ilford Harman direct positief papier heeft een ISO-waarde van 1-3 en heeft een lange tijd nodig om te belichten. Afhankelijk van de lichtomstandigheden kan de belichtingstijd tussen de 1 minuut en enkele uren liggen. Film is meestal ISO 100 of 400 en die belicht je vaak maar een aantal seconden, dan heb je niet echt tijd voor mindfulness.”
Meditations
Vanwege de lange belichtingstijden fotografeert Martijn meestal met een statief of zet hij de camera ergens neer. In zijn serie Meditations houdt hij de camera juist in zijn hand(en). “Ik houd de camera vaak tegen mijn borst. Ik stel de belichtingstijd in met mijn timer, zodat ik niet op de tijd hoef te letten. Dan begin ik te mediteren. Elke lichte beweging die ik maak en elke ademhaling heeft vervolgens effect op het eindresultaat: de sporen van mijn energie zijn met de foto verweven. Ik snap dat er mensen zijn die zeggen ‘daar heb ik helemaal niets mee’, want je krijgt gewoon onscherpe foto’s. Ik ben er zelf juist erg fan van. Juist omdat ik erbij was en weet hoe ik me toen voelde. Het is voor mij een extreem bewuste vorm van met fotografie bezig zijn.”
Hij heeft veel aanspraak tijdens het fotograferen. “De meest gekke aannames worden gedaan. Veel mensen denken dat je met een soort meting bezig bent. Wanneer iemand tegen het einde van de belichtingstijd op je afstapt, vind ik het leuk om diegene mee te laten kijken in het ontwikkelproces. Ik heb nu iets van tien mensen de onthulling van de foto mee laten maken en iedereen is verbaasd. Inmiddels geeft Martijn workshops pinholefotografie in binnen- en buitenland, waar mensen, met of zonder fotografie ervaring, het bijzondere en rustgevende proces kunnen ervaren en met prachtig, zelfgemaakt werk, naar huis gaan. Ook geeft hij lezingen over zijn ervaringen met deze geweldige vorm van analoge fotografie. “Ik ben dankbaar dat ik nu mag doen wat ik doe. Ik gun het iedereen om een keer met de Pinsta Camera te werken en de magie en de rust van het proces te ervaren.”
instagram.com/martin_vanners
vnnrs.com
Dit artikel is eerder verschenen in Focus 2-2024
