Kleurnegatieffilm – welk filmrolletje kies je?

0
Kleurnegatieffilm

De belangstelling voor analoge fotografie is weer fors toegenomen. Er wordt ook nog steeds film gemaakt en verkocht, maar welke film kies je als je weer ouderwets wilt gaan fotograferen? We vergelijken acht kleurnegatieffilms.

Een van de droevigste Wikipedia artikelen voor liefhebbers van analoge fotografie is ‘List of discontinued photographic films’. Deze vermeldt tientallen films die niet langer op de markt zijn. Soms zijn dat gewoon verouderde films die een betere opvolger hebben gekregen, maar heel vaak zijn het slachtoffers van de overgang naar de digitale fotografie. De verkoop van filmrolletjes stortte toen in een paar jaar tijd in elkaar, zodat het niet meer rendabel was om de dure productielijnen nog te laten werken voor de minder populaire filmtypes. Een aantal films heeft de overgang gelukkig wel overleefd. De tijd dat je op elke straathoek film kon kopen komt alleen niet meer terug, maar in de fotovakhandel of online is er nog wel keuze. Doordat de productievolumes lager liggen dan in de hoogtijdagen, kan het wel zijn dat een bepaald type voor een korte of langere tijd niet leverbaar is, maar dan zijn er vaak wel alternatieven om te proberen.

Proeven van film
Het uitproberen van verschillende films is precies wat analoge fotografie zo boeiend maakt. Elke film heeft zijn unieke eigenschappen, zoals scherpte, verzadiging, korrel en contrast, die mee bepalen hoe het eindresultaat eruit zal zien. Laad een andere film en je hebt als het ware een andere camera. Veel fotografen hadden een favoriete film, of kozen een film op basis van het onderwerp, het medium waarin de foto’s zouden verschijnen of de wensen van de opdrachtgever. Dit artikel is bedoeld als een korte inleiding tot kleurnegatieffilms (zwart-witfilms komen in het volgende nummer aan bod). Het is niet de bedoeling een wetenschappelijk onderbouwde test te doen, noch om te zeggen welke film ‘de beste’ is, voor zover je dat al kunt bepalen. Wel om de karakteristieken van de film te tonen, zodat je weet wat je kunt verwachten als je hiermee aan de slag gaat. Ik kocht acht rolletjes kleinbeeldfilm (opnames met een beeldformaat van 24 x 36 mm) via verschillende kanalen. Het zijn films van bekende merken die relatief vlot verkrijgbaar zijn. Ik fotografeerde in de maand september met een Nikon FM3a met een Nikkor AI-S 50mm F1.4 objectief. Alle films werden vakkundig ontwikkeld door Mori Film Lab (morifilmlab.com) in Brussel met een Noritsu ontwikkelmachine met hun standaardprocedé voor C41 en daarna op hoge resolutie gedigitaliseerd met een Fujifilm Frontier scanner. De afdrukken bij dit artikel zijn niet digitaal nabewerkt.

Kleurnegatieffilm
Voor een consumentenfilm heeft Fujicolor C200 eerder realistische, ingetogen kleuren. © Erik Derycke

FUJIFILM Fujicolor C200
€ 9,99 voor 135-36

Fujicolor C200 is een van de populairste kleurfilms van Fujifilm voor algemeen gebruik. Hij werd aangeprezen als ‘de perfecte keuze voor natuurlijke portretten of groepsfoto’s’, met verfijnde scherpte en een breed belichtingsbereik. In 2017 kreeg de film een vernieuwde samenstelling met Fujifilms ‘super fine grain technology’, voor een nog fijnere korrel. Terzijde: in de VS veranderde de naam van deze film eind 2021 in Fujicolor 200 (zonder C). Er wordt druk gespeculeerd of deze Fujicolor 200 (zonder C) in feite door Kodak gemaakt wordt. Dat zou blijken uit het bijhorende datablad, dat opvallende gelijkenissen met de eigenschappen van Kodak 200 Gold toont. Fujicolor C200 onderscheidt zich door zachte, pastelachtige kleuren; groen is iets meer gesatureerd, wat voor natuurfoto’s mooi kan zijn. De korrel is fijn en natuurlijk. Door het brede belichtingsbereik verdraagt hij over- en onderbelichting goed, zodat het niet zo erg is als je lichtmeting er iets naast zit.

Kleurnegatieffilm
Hoewel bijna 20 jaar over datum, leverde een rolletje Superia 200 nog steeds fraaie resultaten. © Erik Derycke

FUJIFILM Superia 200
€ 4,99 voor 135-12 (vervallen)

Toen Fujifilm Superia 200 in 1998 op de markt kwam, heeft Mich Buschman hem voor Focus getest. “Deze recent verschenen film weet echt te imponeren: het is de beste ISO 200 consumentenfilm, met een extreem fijne korrel, een hoge scherpte en de hoogste belichtingsspeelruimte”, schreef hij toen. De film zit helaas niet meer in het gamma van Fujifilm, maar mijn fotohandelaar had nog een grote voorraad op de kop kunnen tikken. Enige addertje onder het gras was, dat deze film volgens de verpakking houdbaar was tot april 2004 en er was geen garantie dat hij in ideale omstandigheden (gekoeld) was bewaard. Ik volgde dus de vuistregel dat je voor elk decennium dat een film over datum is, één stop moet overbelichten, om de verouderde emulsie voldoende te activeren. Het resultaat mag er zijn. Fraaie kleuren, zonder overdreven saturatie, zeer mooie huidtinten, en nog steeds een hoge scherpte. Als je deze nog ergens vindt – niet aarzelen.

In schaduwen van deze Ilfocolor 400 Vintage Tone zit een blauwige zweem. © Erik Derycke

ILFORD Ilfocolor 400 Vintage Tone
€ 16,99 voor 135-24

Een kleurfilm van Ilford: dat is even vreemd opkijken, want Ilford is toch vooral bekend van zijn zwart-witfilms? In het verleden heeft Ilford echter wel degelijk kleurfilm gemaakt. De merknaam Ilfocolor is nu weer afgestoft door Ilford Imaging Europe, dat vooral bekend is als maker van inkjetpapier. De naam Ilford Photo heeft het alleen gemeen met de maker van de zwart-witfilm. Er wordt ook gespeculeerd wie deze film dan wel maakt, want Ilford Imaging Europe heeft daarvoor niet de benodigde machines. Ilfocolor 400 Vintage Tone werd eerst gebruikt voor wegwerpcamera’s maar is nu ook in 135 formaat te verkrijgen. De film doet de benaming ‘Vintage Tone’ alle eer aan, als je onder vintage verstaat: ‘vale kleuren, alsof de foto al twintig jaar bij oma op de kast heeft gestaan’. Het dynamisch bereik is niet zo groot als bij de andere films die ik test en in schaduwen zit een blauwe zweem. Doe daar de forse prijs bij en ik denk dat je wel een echte liefhebber van ‘vintage’ moet zijn om hiermee te willen werken Noot: de filmcassette bevat een DX-code, zodat in camera’s die DX-code lezen de gevoeligheid automatisch op ISO 400 ingesteld zou moeten worden. De Nikon FM3a herkende deze code echter niet.

Kleurnegatieffilm
Gold 200 heeft de typische volle Kodak-kleuren met diepe rode en gele tinten. © Erik Derycke

KODAK Gold 200
€ 9,99 voor 135-24

Kodak Gold 200 is al sinds 1988 op de markt als een zuivere consumentenfilm. In de hoogtijdagen van analoge fotografie kon je hem overal vinden en ontelbare vakantie- en familiekiekjes zijn ermee gemaakt. Gold 200 biedt een brede belichtingsspeelruimte; van twee stops onderbelichting tot zelfs drie stops overbelichting krijg je nog steeds een bruikbaar resultaat. Dit maakt hem ideaal als je net begint met analogefotografie. Het meest opvallende aan de opnames met Kodak Gold 200 is de hoge kleurverzadiging. Zeker als er bij volop aanwezig daglicht gefotografeerd is knallen de kleuren. De korrel is fijn en de scherpte hoog. Het is geen film voor wie houdt van subtiliteit, maar gebruik hem onder goede omstandigheden en je krijgt aansprekende foto’s.

Pro Image 100 zit qua kleurverzadiging tussen consumenten- en professionele films. © Erik Derycke

KODAK Pro Image 100
€ 79,- voor 5x 135-36

Kodak Pro Image 100 kwam in 1997 op de markt in Azië en Zuid-Amerika. Kenmerkend voor de film is dat hij goed bewaart in warme en vochtige omstandigheden, hij hoeft niet gekoeld opgeslagen te worden, wat in die werelddelen een voordeel is. Sinds enkele jaren is hij ook in Europa te koop. Je vindt hem in dozen van vijf rolletjes, al zijn er ook handelaren die een doos openen en de rolletjes individueel verkopen. De film is geschikt voor onderbelichting, maar verdraagt overbelichting minder goed. Zoals de term ‘Pro’ al doet vermoeden, geeft Pro Image 100 niet de diep gesatureerde kleuren die we met consumentenfilm van Kodak associëren. Qua verzadiging zit hij tussen Gold 200 en de professionele Ektar in. Contrast en scherpte zijn goed.

Kleurnegatieffilm
Ektar levert realistische kleuren en een negatief met ultrafijne korrel. © Erik Derycke

KODAK Professional Ektar 100
€ 18,95 voor 135-36

Toen Ektar 100 in 1997 op de markt kwam, was dat groot nieuws. Focus publiceerde een uitvoerige test en gaf 75 lezers de kans om de geheimzinnige nieuwe film te testen.Wat was er zo bijzonder? Wel, Ektar was gebaseerd op film met superfijne korrel die Kodak had ontwikkeld voor APS-C camera’s. Een APS-C negatief is kleiner dan kleinbeeld, en moet dus sterker vergroot worden voor een afdruk van hetzelfde formaat, daarom was een superfijne korrel zo belangrijk. Ektar bracht die superfijne korrel naar kleinbeeldcamera’s. In zijn test prees Mich Buschman de uitmuntende scherpte, prachtige nuancering en levensechte huidtinten van deze Ektar, die hij als de nieuwe standaard voor kleurnegatieffilms beschouwde. In 2008 introduceerde Kodak een verbeterde versie van Ektar 100 en het is deze die ik gebruik. Van de acht films uit dit artikel heeft Ektar 100 nog steeds de fijnste korrel. De kleuren zijn realistisch, zoals je van een pro-film mag verwachten. En zoals veel pro-films verdraagt hij onder- en overbelichting minder goed dan pakweg Gold 200. De prijs is fors, maar de kwaliteit is er ook naar.

Portra 160 biedt een realistische weergave van huidtinten. © Erik Derycke
Uiteraard is Portra 160 ook voor andere onderwerpen dan portret inzetbaar. De kleuren zijn natuurgetrouwer dan bij consumentenfilm. © Erik Derycke

KODAK Portra 160 & Portra 400
resp. € 13,99 en € 14,99 voor 135-36

De Kodak Portra kleurennegatieffilms kwamen in 1998 op de markt. Zoals de naam al aangeeft waren ze bedoeld voor portretfotografie. Aanvankelijk waren er twee versies, een met “natuurlijke kleuren” (NC) en een met “levendige kleuren” (VC). In 2010 (Portra 400) en 2011 (Portra 160) kreeg de film een update. De nieuwe versie was volgens Kodak beter geschikt om te scannen en de VC-versie verdween uit het gamma. Daarbij zal zeker meegespeeld hebben dat wie meer gesatureerde kleuren wenst de ingescande foto makkelijk kan nabewerken. Portra 160 blinkt uit door een aangename en realistische weergave van huidtinten, een fijne korrel en veel scherpte. Het ligt voor de hand hem als portretfilm te gebruiken, maar hij is ook een goede keuze voor landschaps-en straatfotografie. Als je wilt fotograferen bij minder licht is de gevoeligere Portra 400 de aangewezen keus. Hier is de korrel meer zichtbaar dan in Portra 160, maar voor een ISO 400 film is deze nog steeds fijn te noemen. De huidtinten zijn natuurlijk en de kleurweergave uitmuntend.

Kleurnegatieffilm
Op een bewolkte dag is de gevoeligere Portra 400 een betere keuze. De korrel is meer zichtbaar maar de kleuren en huidtinten blijven fraai. © Erik Derycke

Lees ook onze serie het Basis-dossier over de basisbeginselen van de fotografie:
#1: Het diafragma
#2: De sluitertijd
#3: De ISO-waarde

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Geef je reactie!
Schrijf hier je naam