Dit jaar is het 75 jaar geleden dat circa 3.000 Molukkers, voormalige KNIL-militairen en hun gezinnen, tijdelijk werden ondergebracht in kamp Westerbork, dat inmiddels was hernoemd tot Woonoord Schattenberg. Op 21 maart 1951 arriveerden de eerste Molukkers in Nederland; een dag later kwamen honderden van hen aan in Schattenberg. In totaal vestigden zich ongeveer 13.000 Molukkers in Nederland. Terugkeer naar de Molukken bleef uit.
Tot en met 2 januari 2027 is in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork de tentoonstelling Maria Austria was hier – In Schattenberg, voorheen kamp Westerbork te zien. De foto’s van Maria Austria vormen het uitgangspunt voor een verhaal waarin haar eigen verleden, de komst van Molukse gezinnen naar Schattenberg en de naoorlogse geschiedenis van de plek samenkomen.
Een beladen opdracht
In april 1952 bezocht Austria Schattenberg om het Molukse orkest te fotograferen. Die opdracht had een persoonlijke lading: in dezelfde barakken waar nu Molukse gezinnen woonden, hadden eerder haar zus, moeder en broer gevangen gezeten. Haar moeder, broer en schoonzus overleefden de oorlog niet.
Austria (1915–1975), geboren in Wenen, vluchtte in 1937 naar Amsterdam. Tijdens de bezetting dook ze onder en nam actief deel aan het verzet. Direct na de bevrijding legde ze de terugkeer van Joodse overlevenden vast, evenals de littekens van de Hongerwinter. Haar werk groeide uit tot een belangrijk visueel archief van oorlog en wederopbouw.
Schattenberg in 31 beelden
In Schattenberg maakte Austria 31 foto’s. Naast het orkest portretteerde ze kinderen die nieuwsgierig en trots voor haar camera verschenen. De tentoonstelling presenteert de volledige serie Schattenbergfoto’s, aangevuld met werk uit de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan, evenals Austria’s muziek- en theaterfotografie. Via projecties worden bovendien twee familiegeschiedenissen met elkaar verweven: die van de Joodse familie Oestreicher, met Maria Austria als centrale figuur, en die van de Molukse familie Wairata.
Maria Austria was hier – In Schattenberg, voorheen kamp Westerbork
Te zien vanaf 19 februari 2026 tot en met 2 januari 2027
Locatie: Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Westerbork
