FOTODOK presenteert Lost Territories: Tracing Imperial Violence, een groepstentoonstelling van Sputnik Photos, het internationaal gerenommeerde collectief van fotografen uit Polen. Al bijna twintig jaar onderzoeken zij de sociale, culturele en politieke transformaties van het voormalige Oostblok, met een focus op Oost-Centraal-Europa en Centraal-Azië. De tentoonstelling loopt tot en met 1 maart 2026 in Utrecht.
Collectieve blik
Lost Territories: Tracing Imperial Violence brengt recente projecten samen van zes leden van Sputnik Photos: Jan Brykczyński, Karolina Gembara, Michał Łuczak, Rafał Milach, Adam Pańczuk en Agnieszka Rayss. Daarnaast vormt de tentoonstelling een terugblik op het langlopende project Lost Territories, een almaar groeiend archief dat in bijna twintig jaar is opgebouwd. FOTODOK en Sputnik Photos hebben bovendien de Oekraïense kunstenares Maria Matiashova uitgenodigd om haar project EMPIRE EXPIRE aan de tentoonstelling toe te voegen.
Hedendaags geweld
Het Russische Rijk, later de Sovjet-Unie en nu de Russische Federatie, heeft langdurig imperiale en koloniale strategieën van geweld, uitbuiting en exploitatie toegepast. De tentoonstelling belicht enkele verhalen die de continuïteit van deze praktijken zichtbaar maken en toont hoe zij zich uitstrekken van verleden naar heden.
Zo onderzoekt Michał Łuczak in Yangiabad de transformatie van een mijnstad in Oezbekistan, ooit een van de belangrijkste locaties voor uraniumwinning in de Sovjet-Unie. Uranium is essentieel voor de productie van kernwapens, wapens die Rusland na de ontbinding van de Sovjet-Unie in 1991 als enige van de voormalige unielanden heeft geërfd. Sindsdien wordt de militaire agressie van Rusland ondersteund door deze nucleaire macht. Agnieszka Rayss combineert in Postcards from the War beelden van Sovjet-ansichtkaarten met hedendaagse oorlogsfotografie uit Oekraïne. Zo laat zij zien hoe propaganda een ‘gelukkig’ beeld van de samenleving creëerde, terwijl de werkelijkheid verre van vreedzaam was.
Randprogrammering
De tentoonstelling van FOTODOK biedt meerdere lagen van reflectie. Een zorgvuldig samengestelde selectie fotoboeken toont een breder scala aan verhalen en kunstenaars die verbonden zijn met het thema. Daarnaast verschijnt een reader met nieuwe teksten die het publiek in staat stelt zich verder te verdiepen in de context. Het concept van deze publicatie is geïnspireerd op het boek Lost Territories Wordbook van Sputnik Photos (2016). Net als in het oorspronkelijke werk werd een groep schrijvers en onderzoekers uitgenodigd om woorden te formuleren die belangrijke fenomenen beschrijven in gebieden die getekend zijn door Russische imperiale agressie.
Lost Territories: Tracing Imperial Violence
t/m 1 maart 2026
Lange Nieuwstraat 7, Utrecht
Lees ook: Erwin Olaf – Freedom
