De kerstvakantie is een ideaal moment om musea in te duiken. Momenteel zijn er veel sterke en uiteenlopende fototentoonstellingen te zien: van indringende documentaires tot verstilde, poëtische series en onvolprezen oeuvres. Zie je door de bomen het bos niet meer? Geen zorgen: wij selecteerden tien fototentoonstellingen. Of je nu een snelle museumstop maakt of een hele middag uittrekt, deze tentoonstellingen bieden genoeg reden om eropuit te gaan. De tips staan in willekeurige volgorde.
Tip 1: Co Rentmeester Witnessing Life in Foam
Co Rentmeester is nog altijd de enige Nederlandse fotograaf die tweemaal een World Press Photo Award won. De eerste kreeg hij in 1967 voor een aangrijpend kleurenbeeld uit de Vietnamoorlog, de eerste kleurenfoto ooit die de prijs won. De tweede volgde in 1973, voor zijn indringende portret van Mark Spitz. De titel van de tentoonstelling, Witnessing Life, vat Co’s levenslange betrokkenheid bij de wereld via beeld samen. Als pionier van zowel de fotojournalistiek als de commerciële fotografie heeft Rentmeester ons collectieve visuele geheugen gevormd met iconische beelden. De tentoonstelling is het eerste grootschalige retrospectief van zijn werk en vormt ook een thuiskomst voor de inmiddels 89-jarige kunstenaar: een symbolische terugkeer naar zijn geboortestad Amsterdam, de stad waar Rentmeesters fotografische reis begon.
De tentoonstelling is te zien tot en met 11 februari 2026. Adres: Foam, Keizersgracht 609, Amsterdam
Tip 2: Bloedbanden: Verzoening na de genocide in Rwanda van Jan Banning
Museum Hilversum toont bloedbanden van Jan Banning. De tentoonstelling biedt een serie indringende dubbelportretten en verhalen van Rwandezen die elkaar na de genocide van 1994 opnieuw in de ogen kijken: overlevenden van moordpartijen samen met de daders die hun familieleden hebben gedood. Wat Bloedbanden zo uitzonderlijk maakt, is dat de geportretteerden geen anonieme vertegenwoordigers zijn van ‘daders’ en ‘slachtoffers’. In elk dubbelportret staat een dader naast iemand die hij of zij persoonlijk iets heeft aangedaan. Het zijn dorpsgenoten die onherstelbaar leed hebben veroorzaakt en toch opnieuw leren samenleven. De expositie laat zien dat zelfs de diepste conflicten niet blijvend hoeven te zijn. Voor veel van de geportretteerden betekende dit proces de eerste stap naar samenleven, en soms zelfs naar vriendschap.
Bloedbanden is te zien tot 3 maart 2026. Adres: Museum Hilversum, Kerkbrink 6, Hilversum.
Tip 3: EARLY GAZE van FOMU in Antwerpen
Early Gaze documenteert de geboorte van de Belgische fotografie, van de allereerste mugshots tot baanbrekende beelden in kunst, geneeskunde en rechtspraak. Wat begon als een wonder van innovatie, groeide al snel uit tot een instrument voor controle en imagovorming. Ze toont hoe een elitair tijdverdrijf uitgroeide tot een krachtig middel om identiteit vast te leggen, te controleren en te construeren. De expositie bevat nooit eerder getoonde foto’s en unieke stukken. Deze zijn speciaal voor deze tentoonstelling uit de archieven gehaald. Het laat zien dat fotografie van meet af aan geen neutrale registratie van de werkelijkheid was. Het was een krachtig instrument dat het verhaal van de heersende klasse mee hielp vormgeven.
De tentoonstelling loopt tot en met 1 maart 2026. Adres: FOMU, Waalsekaai 47, Antwerpen
Tip 4: L’Heure Bleue van Paul Cupido
Paul Cupido presenteert L’Heure Bleue in de Bildhalle in Amsterdam. De titel verwijst naar het blauwe uur, het korte moment tussen dag en nacht waarin contouren vervagen en het licht zijn richting verliest. In het Japans heet dit tasogare-doki: het moment waarop je niet meer zeker weet wie of wat je voor je ziet. Cupido, die al jaren manoeuvreert tussen fotografie en poëzie, gebruikt dat schemermoment niet als tijdsaanduiding maar als mentale toestand. De foto’s zijn grotendeels gedrukt op Japans handgeschept Kozo-papier, gemaakt van moerbeiboomvezels. Hij waardeert de imperfectie en de organische textuur. Tegelijkertijd is dit een keuze die zich alleen in het echt laat waarderen: digitaal verliezen de beelden hun gelaagdheid.
De tentoonstelling is gratis te bezoeken en loopt tot 14 februari 2026. Adres: Bildhalle, Singel 272, Amsterdam.
Tip 5: Lost Territories: Tracing Imperial Violance van FOTODOK
FOTODOK presenteert Lost Territories: Tracing Imperial Violence, een groepstentoonstelling van Sputnik Photos, het internationaal erkende fotografencollectief uit Polen. Al bijna twintig jaar documenteren zij de sociale, culturele en politieke transformaties van het voormalige Oostblok, met aandacht voor Oost-Centraal-Europa en Centraal-Azië. De tentoonstelling onderzoekt de langdurige impact van imperiale en koloniale strategieën van geweld, uitbuiting en dominantie van het Russische Rijk, de Sovjet-Unie en de huidige Russische Federatie. Lost Territories belicht verhalen die de continuïteit van deze praktijken zichtbaar maken, van verleden tot heden, en toont recente projecten van zes leden van Sputnik Photos: Jan Brykczyński, Karolina Gembara, Michał Łuczak, Rafał Milach, Adam Pańczuk en Agnieszka Rayss. De Oekraïense kunstenaar Maria Matiashova voegt haar project EMPIRE EXPIRE toe.
De tentoonstelling is te zien tot en met 1 maart 2026. Adres: FOTODOK, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht.
Tip 6: Erwin Olaf – Freedom in het Stedelijk Museum
Het Stedelijk Museum presenteert Erwin Olaf – Freedom, het eerste museale overzicht na zijn plotselinge overlijden twee jaar geleden. Een mooi eerbetoon aan deze veelzijdige en gelaagde kunstenaar. Naast iconische kunstwerken en series zal er ook minder bekend werk te zien zijn, waaronder video’s en sculpturen, zijn werk voor reclame en persoonlijk archiefmateriaal. De visuele taal van Erwin Olaf (1959–2023) is direct herkenbaar: zorgvuldig gecomponeerd, technisch verfijnd en geladen met betekenis. Met een scherp oog voor belichting en mise en-scène wist hij esthetiek te verbinden met urgentie. Hij kwam op voor diversiteit en de vrijheid om jezelf te kunnen zijn. Zijn activistische levenshouding vormt de rode draad in de tentoonstelling, die thematisch van opzet is, maar ook een losse chronologische lijn volgt.
De tentoonstelling is te bezichtigen tot en met 1 maart 2026. Adres: Stedelijk Museum. Museumplein 10, Amsterdam
Tip 7: Michella Bredahl: Rooms We Made Safe in Huis Marseille
Deze tentoonstelling volgt een persoonlijke geschiedenis, waarbij iedere ruimte in Huis Marseille staat voor een andere periode in Bredahls leven en de fotografische neerslag daarvan. Michella Bredahl groeide op in een sociale woonwijk aan de rand van Kopenhagen, met haar alleenstaande moeder en jongere zusje. Op jonge leeftijd werden de zussen geconfronteerd met de middelenverslaving van hun moeder, wat diepe indruk op hen maakte. In Rooms We Made Safe keert Bredahl terug naar het terrein van haar jeugd, ooit een gevaarlijke plek, en transformeert dit tot krachtige artistieke expressie. Via haar project Chassé (2019), waarbij ze een groep dansers volgde, raakte Bredahl bevriend met een paaldanseres; deze foto’s zijn eveneens opgenomen in de tentoonstelling. De soms overvolle huiskamers vormen een scherp contrast met de sierlijke poses van de dansers.
De tentoonstelling loopt tot 8 februari 2026. Adres: Huis Marseille, Keizersgracht 401, Amsterdam.
Tip 8: Franco Zecchin in Fotomuseum aan het Vrijthof
De tentoonstelling Life in Sicily van de Italiaanse sociaal documentaire fotograaf Franco Zecchin toont vijftig iconische zwart-wit foto’s, gemaakt tussen 1975 en 1994 op het Italiaanse eiland. In deze turbulente periode werd Sicilië geconfronteerd met grootschalig maffiageweld, politieke corruptie en sociale ongelijkheid. Zecchin richtte zijn lens op aanslagen, begrafenissen, protesten en op de alledaagse realiteit van de mensen die in de schaduw van deze dreiging probeerden te leven. De foto’s weerspiegelen een eiland in crisis en de veerkracht van haar inwoners. Zecchin wordt gezien als een van de belangrijkste visuele chroniqueurs van het bloedige maffiatijdperk op Sicilië. De tentoonstelling geeft een indringend beeld van de strijd tussen georganiseerde misdaad, burgermaatschappij en overheid, maar laat ook de complexiteit zien van een samenleving waarin geweld en schoonheid vaak ongemakkelijk naast elkaar bestaan.
Het werk van Franco Zecchin is te zien tot en met 25 januari 2026. Adres: Fotomuseum aan het Vrijthof, Vrijthof 18, Maastricht.
Tip 9: Tina Farifteh in het Rijksmuseum
Het thema asiel is bijna elke dag in het nieuws. bijna iedereen heeft het erover. Voor Document Nederland, de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum, fotografeert en filmt kunstenaar Tina Farifteh (1982) het Nederlandse asielsysteem. Hoofdpersoon is B., die na ruim vier maanden vreemdelingendetentie op Schiphol en een verblijf in Ter Apel in een asielprocedure zit. Door B. als gids/verteller op te voeren, draait Tina Farifteh onze blik op asielprocedures om: in plaats van te praten óver asielzoekers, laat ze ons, letterlijk, naar hen luisteren. Deze tentoonstelling gaat niet over hen, maar over ons. B.’s woorden en blik houden ons een spiegel voor en geven betekenis aan de foto’s van de sobere en vaak zelfs vijandige architectuur van het Nederlandse asielsysteem.
De tentoonstelling loopt tot 11 jan 2026. Adres: Rijksmuseum, Museumstraat 1, Amsterdam.
Tip 10: Stephan Vanfleteren in Museum voor schone Kunsten, België
Voor het eerst deelt de internationaal gerenommeerde fotograaf Stephan Vanfleteren (1969) de betovering die hem de afgelopen vijf jaar naar zee heeft gedreven. Hij analyseert vanuit een gevaarlijke obsessie en met een vloeibaar verlangen de zee in al haar gestalten en lichtomstandigheden. Hij Stormachtig, spiegelglad, mistig, onweerachtig, verraderlijk rustig water of een op hol geslagen wastrommel: de fotograaf aanschouwt het zeeoppervlak niet vanaf het strand, maar kiest voor een rechtstreekse confrontatie door letterlijk in zee te gaan. Zoals Vanfleteren zelf zegt: “De zee doet nooit moeilijk. Je hoeft je niet te verantwoorden of beleefd te zijn. Wat kan het haar schelen wat je van haar denkt en wat je van haar maakt, wanneer je komt en waar je haar binnendringt. Ik capteer, interpreteer, sublimeer, abstraheer. Ik toon alles, ik toon niets.”
Transcripts of a Sea is te zien tot 4 januari 2026. Adres: Museum voor Schone Kunsten, Fernand Scribedreef 1, Gent (B).
