Het thema asiel is bijna elke dag in het nieuws. bijna iedereen heeft het erover. Voor Document Nederland, de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum, fotografeert en filmt kunstenaar Tina Farifteh (1982) het Nederlandse asielsysteem. Hoofdpersoon is B., die na ruim vier maanden vreemdelingendetentie op Schiphol en een verblijf in Ter Apel in een asielprocedure zit.
Door B. als gids/verteller op te voeren, draait Tina Farifteh onze blik op asielprocedures om: in plaats van te praten óver asielzoekers, laat ze ons, letterlijk, naar hen luisteren. Deze tentoonstelling gaat niet over hen, maar over ons. B.’s woorden en blik houden ons een spiegel voor en geven betekenis aan de foto’s van de sobere en vaak zelfs vijandige architectuur van het Nederlandse asielsysteem. Hoe kan het zijn dat een systeem wat ooit opgezet is ter bescherming van mensen in nood, een systeem is geworden dat mensen zo kan beschadigen? Naast foto’s projecteert Farifteh twee video’s van B. Ook toont ze een portret van B., onherkenbaar achter melkglas, waardoor hij anoniem blijft. Pas wanneer hij zich veilig genoeg voelt wordt het melkglas verwijderd en is zijn identiteit voor iedereen zichtbaar. Ze kreeg toegang tot het detentiecentrum Schiphol, onderdeel van het Justitieel Complex Schiphol. Ze toont de cellen, de celdeuren, de observatieruimte en de luchtplaats. Ook fotografeerde ze het asielcomplex Ter Apel. In een van de video’s vertelt B. hoe het is om op deze locaties te verblijven.
Tina Farifteh is fotograaf, filmmaker en kunstenaar en onderzoekt in haar werk de impact van machtsstructuren op het leven van gewone mensen. Eerder maakte ze de audiovisuele installatie The Flood (2021) en de korte documentaire Kitten of Vluchteling? (2023) waarmee ze de Zilveren Camera won in de categorie Storytelling (2024). Tegelijk met Document Nederland is Document Nederland Junior te zien in de Fotogalerij. Document Nederland Junior is een jaarlijkse fotowedstrijd voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs en mbo-studenten. Het thema is gelijk aan de foto-opdracht. Tien geselecteerde jongeren kregen een masterclass door Tina Farifteh en experts van het Rijksmuseum. De foto’s van de tien jongeren zijn in de tweede zaal van de fotogalerij te zien. Het Rijksmuseum organiseert sinds 1975 jaarlijks de foto-opdracht Document Nederland waarvoor een Nederlandse fotograaf wordt gevraagd een actueel maatschappelijk thema in beeld te brengen. Eerdere fotografen waren Ed van der Elsken, Hans Aarsman, Dana Lixenberg en Mounir Raji.
Document Nederland 2025: Tina Farifteh fotografeert asiel
t/m 11 jan 2026
Rijksmuseum
Museumstraat 1, Amsterdam
rijksmuseum.nl
