Een zelfportret van een vrouw is vaak veel meer dan een afbeelding van haar lichaam. Het kan een krachtig middel zijn om maatschappelijke thema’s aan te kaarten. In de tentoonstelling I’ll Be Your Mirror – Zelfportretten uit de collectie toont Fotomuseum Den Haag werk van vrouwelijke makers uit de eigen collectie. Zij werken op uiteenlopende manieren met het fotografisch zelfportret. De tentoonstelling is vanaf vandaag, 11 oktober 2025, te zien tot en met 22 maart 2026.
Op intuïtieve wijze laat de tentoonstelling zien hoe de kunstenaars het zelfportret inzetten om beladen thema’s als abortusrecht, koloniale geschiedenis en body positivity te onderzoeken. Zij maken daar een krachtig statement over. Aanleiding voor deze tentoonstelling is een aantal recente aankopen van zelfportretten van vrouwelijk makers. Dit is een aanvulling op de bestaande collectie waarin het zelfportret een belangrijke rol speelt. Te zien is werk van onder andere Karla Hiraldo Voleau, Mari Katayama, Thania Petersen, Laura Hospes en Hélène Amouzou.
Een zelfportret geeft vrouwelijke makers de autoriteit over hoe ze zichzelf willen verbeelden. Dit was in de kunst- en fotogeschiedenis lang niet altijd vanzelfsprekend. De Frans-Dominicaanse fotograaf Karla Hiraldo Voleau (1992) onderzoekt deze machtsdynamiek in haar serie Doble Moral (2023–heden). In haar thuisland de Dominicaanse Republiek is abortus volledig verboden. Voor Doble Moral werkte ze samen met vrouwen uit alle lagen van de bevolking. Ze gaven hen controle over hoe ze gefotografeerd werden. Soms drukten zij zelf de knop in, of werden zij onderdeel van het portret.
Veiligheid
Het maken van een zelfportret biedt ook een gevoel van veiligheid. Het is alleen jij met de camera, vaak in de geborgen omgeving van de studio. Dit geeft ruimte voor experiment en confrontatie met zowel de camera als jezelf. Voor makers als Laura Hospes (1994) en Mari Katayama (1984) is dit een essentieel onderdeel van hun proces. Zij hebben ieder een complexe relatie met hun lichaam. De cameralens wordt als het ware een therapiemiddel om tot acceptatie en zelfs bewondering van het eigen lichaam te leiden.
Verleden en heden
In de tentoonstelling wordt hedendaagse fotografie gecombineerd met zelfportretten. Deze zijn gemaakt tot ver terug in de 20ste eeuw, van onder anderen Eva Besnyö, Aysel Bodur en Helena van der Kraan. Deze combinatie laat zien dat het fotografisch zelfportret altijd al een wezenlijk onderdeel is geweest van de fotografische praktijk van vrouwen.
I’ll Be Your Mirror – Zelfportretten uit de collectie
Fotomuseum Den Haag, Stadhouderslaan 43
11 oktober 2025 tot 22 maart 2026
lees ook: Ed van der Elsken in het Purmerends Museum
