Eddy van Wessel: Tweeling

0
Eddy van Wessel
©Eddy van Wessel

De zevende reis naar Oekraïne alweer. De onbevangenheid van je eerste keer daar wordt vervangen door dingen die er eerder wel waren, maar die je nog niet kon zien. Dat is de kracht van teruggaan; je kunt alleen fotografen wat je oog ziet en je hart voelt. Te gast in een oorlog, waar zoek je dan naar? Geduld, een manier van werken, proberen die diepere laag te vinden, hopelijk het nieuwsbeeld voorbij.

Zwervend in mijn auto langs de oostelijke Donbas kom ik terecht in Kramatorsk. De stad ligt dertig kilometer van de frontlijn. Twee Russische precisie-raketten komen neer op het populaire Ria-restaurant; rond etenstijd, bomvol met mensen. Het twee verdiepingen hoge gebouw wordt volledig met de grond gelijk gemaakt. Binnen enkele minuten ben ik op de plaats des onheils. Terwijl het Russische nieuws spreekt van een succesvol bombardement op een legerbasis, speelt zich voor mijn ogen een tragedie af met tientallen burgerslachtoffers. Totale chaos. Hoe red je iemand met je blote handen als er twee verdiepingen van beton op diegene liggen? Paniek, gillende ouders en kinderen, wanhopige hulpverleners, gillende ambulances. Ben je dan fotograaf of hulpverlener, of ben je gewoon mens?

Eddy van Wessel
©Eddy van Wessel

Ook de veertienjarige tweelingzusjes Yuliya en Anna Aksenchenko zijn tijdens hun bezoek aan dit Ria-restaurant om het leven gekomen. Ik ben zelf vader van een tweeling en wil hun uitvaart vastleggen; iedere ouder voelt een dergelijk verlies. Na enkele dagen is er een korte herdenkingsdienst in Kramatorsk waar veel pers op afkomt, maar niemand van ons krijgt toegang om de dienst bij te wonen. Daarna is de begrafenis, in een afgelegen dorpje op ruim een uur rijden. Ik volg het busje met de lichamen en de moeder op gepaste afstand. Het valt mij op dat er nog maar één andere collega meekomt; de meesten haakten af na een paar snelle foto- of video-opnamen.

Op de begraafplaats aangekomen blijkt het hele dorpje uitgelopen. Tientallen mensen lopen achter de kisten aan om hun respect te betuigen. Terwijl ik nog vrijwel geen foto’s gemaakt heb, komt er een betrokkene naar me toe. Hij vraagt of ik na afloop mijn respect wil betuigen aan de familie, wat betekent dat er geen bezwaar meer is om te fotograferen. Het gezin Aksenchenko was juist de stad ontvlucht vanwege de oorlog; naar het dorpje een uur verderop, veiliger. Maar omdat de moeder in het ziekenhuis in Kramatorsk werkte, kwamen de zusjes er op bezoek en daarna spraken zij dan af met vriendinnen in het populaire restaurant. Terwijl de moeder de gewonden aan het verplegen was, kwam het bericht over haar omgekomen dochters.

Eddy van Wessel
©Eddy van Wessel

In het dorre gras zijn de twee diepe kuilen gegraven, zusterlijk naast elkaar. Mensen verzamelen zich rondom; in het zand liggen vrolijke foto’s van de meisjes. De moeder wordt, net als de kisten, gedragen; ze kan niet meer op haar benen staan van verdriet. De kisten worden boven de kuilen gezet en een schrijnende tragedie voltrekt zich; vriendinnen en familie proberen iets onbegrijpelijks te verwerken. Schokkend aan touwen zakken de kisten tenslotte de kuilen in. Het einde van twee jonge levens.

Hoe kan ik dit alles zo respectvol mogelijk fotografen? Als iedereen volledig opgaat in het verdriet, word je uiteindelijk die onzichtbare toeschouwer – een toeschouwer met een camera.

Eddy van Wessel is fotograaf in conflictgebieden. Zijn foto’s worden gepubliceerd in (inter)nationale kranten en tijdschriften. Instagram: @eddyvanwessel

Deze column komt uit Focus september 2023 nummer 9, haal hem nu in huis!

Meer lezen van Eddy van Wessel? Dat kan!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Geef je reactie!
Schrijf hier je naam