Brendan de Clercq (1964, Dublin) is fotograaf en mixed media kunstenaar. Hij hoopt ooit nog het perfecte portret te maken, waarin hij emotie volledig heeft vastgelegd. Als je naar zijn beelden kijkt is hij daarmee al een behoorlijk eind op weg. Brendan volgt zijn eigen gevoel en is gespecialiseerd in lightshaping. Hij is ambassadeur voor Sony en de enige gecertificeerde Profoto-trainer in Nederland. Zijn kennis over fotografie deelt hij graag met anderen in zijn workshops en masterclasses en ook met Focus. Bij zeven foto’s vertelt hij hoe hij te werk gaat.
“Deze foto lijkt bijna terloops gemaakt met het aanwezige licht, alsof Douwe Bob even stilstaat tegen een muur, maar hij is gewoon in mijn studio gemaakt. We deden een fotoshoot voor zijn nieuwe album. Dit is een van de laatste foto’s die ik van hem heb geschoten en de muur, zijn schild is weg. Tijdens de shoot ben ik veel meer tot hem gekomen en de gelaagdheid in zijn gezicht is mooi. Douwe Bob is gek op rock-’n-roll muziek en het leuke van deze foto vind ik dat je er iets van die tijd in terugziet. In de nabewerking heb ik de zwart-wit korrel erin gezet, dat is echt mijn handtekening. Ik heb wel geflitst, maar je ziet het bijna niet, het is feathering the light. Ik heb mijn Translucent Deep Umbrella weggedraaid en gebruik alleen maar het strooilicht, waarbij je toch een vleugje inflitst, maar een heel natuurlijk gevoel krijgt.
“Soms gebeuren er onverwachte dingen in het leven en word je je bewust hoe kwets- baar we zijn. Tijdens de coronaperiode was ik op een gegeven moment herstellende van een operatie. Modellen fotograferen was er toen niet bij, maar ik wilde wel graag iets doen. Toen ik ben allemaal planten en droogbloemen gaan fotograferen en daar heb ik ook een expositie mee gehad. Tijdens hectische periodes kan ik nu even de rust nemen om even stil te staan en gewoon even te kijken naar iets. Bloemen staan voor mij voor de vergankelijkheid van ons bestaan en het mooie zien in waar ik eerder aan voorbij rende. Ik vind dat je alles, zeker ook een bloem, als een portret kunt zien. En dat is wat ik hier heb gedaan, ik heb de bloem neergezet, bekeken, belicht en geportretteerd als een echt model.”
“Ik had een shoot met Victoria in een Amsterdams hotel. Zij is heel vaak gefotografeerd en ik wilde eerst een connectie met haar voelen voordat ik zou gaan fotograferen. In het begin lukte het niet goed, ik was wat zoekende in het gesprek maar op een gegeven moment vroeg ik haar hoe oud ze was toen ze uit de Oekraïne naar Nederland kwam. Elf jaar zei ze, en toen hadden we de connectie, want ik was ook elf jaar toen ik naar Nederland kwam vanuit Ierland. Ik vertelde waar ik tegenaan was gelopen en vroeg haar hoe dat bij haar was. Daarna hadden we een band en kon ik heerlijk fotograferen. In deze foto zie je ook dat je eigenlijk geen oogcontact hoeft te maken, het is puur vertrouwen. De foto is bij het raam gemaakt en door de vitrage dicht te doen heb ik als het ware een softbox gemaakt. Bij deze foto is er elke keer discussie over de duim onder in beeld. Sommigen vinden hem irritant en anderen vinden hem juist mooi. Ik heb hem erin gelaten omdat het anders zo’n groot leeg vlak wordt. Daarom zeg ik altijd: smaak is subjectief.”
“Het portretteren van een bekend iemand heeft voor- en nadelen. Een nadeel kan zijn dat zij de leiding willen nemen, dat ze een soort masker opzetten of zeggen ik wil alleen aan deze kant gefotografeerd worden, ‘my chocolate side’. Soms hebben ze heel weinig tijd of is de manager nadrukkelijk aanwezig. Een enkele keer willen ze even de baas spelen en dan moet je echt zeggen, nee, ik bepaal het. Een voordeel is dat ze al gewend zijn om voor de camera te poseren, dat ze weten wat licht doet en ze er vaak wel voor in zijn om iets anders te proberen. In de tijd dat ik veel artiesten in opdracht fotografeerde vroeg ik altijd of ik na de shoot nog even mocht freestylen, even mijn eigen ding mocht doen. Artiesten willen ook vaak graag met mij werken omdat ze weten dat ik opensta voor wat apartere dingen.”
Bij close-ups laat ik regelmatig een deel van het gezicht weg, zoals hier bij Pascal heb ik zowel een deel van het hoofd als een deel van de hand afgesneden. Vaak durven mensen niet af te snijden, maar het is gewoon lef hebben. Wanneer ik het wel doe en wanneer niet, dat is puur een gevoels- kwestie. Tijdens het schieten weet ik al dat ik bijvoorbeeld het gezicht boven de wenkbrauwen ga afsnijden, dat is mijn manier van werken. Ik vind het ook heerlijk om heel dichtbij te komen, in your face. En of anderen nu zeggen dat kun je wel of niet doen, daar heb ik een puntje, puntje aan. Ik houd niet van dat hele nette. Toen ik deze foto aan het maken was wist ik al dat ik de hand ging afsnijden.
Dan ben ik aan het fotograferen en weet ik dat als ik net dat stapje naar voren doe, dan heb ik hem. Ik heb hem ook niet in het midden geplaatst, dat is gewoon een bepaalde stijl die ik heb. Dit is met een 50mm-objectief gedaan en het fijne van vaste- brandpunten is dat het je limiteert. En ik vind het wel lekker om met 50 mm mijn grens op te zoeken en in te gaan kaderen. Ik probeer zo min mogelijk in de nabewerking te doen, ik ben fotograaf, geen beeldbewerker.”
“Veel mensen denken dat je voor een portret of portretsessie meteen een dure camera, een portretlens of zelfs een hele studio nodig hebt, maar dat hoeft helemaal niet. Deze foto heb ik met mijn toenmalige telefoon gemaakt, de Sony Xperia 1 V, en met continulicht. De telefooncamera’s zijn vandaag de dag al heel fijn om mee te fotograferen en met continulicht kun je al professionele opstellingen maken. Ga eens uitproberen wat je met een softbox kunt doen. Op bepaalde telefoons kun je kiezen voor 50mm of 85mm. Op de iPhone zit al een portretfunctie, waarmee je een soft focus, een mooie blurry achtergrond krijgt. In het filmpje laat ik zien hoe ik onder meer deze foto heb gemaakt.”
“Dit is een beeld uit mijn fine art-serie, gemaakt met flitslicht. De kleuren oranje en blauw heb ik in de nabewerking toege- voegd, om er een meer kunstzinnig portret van te maken. Ik had een goede klik met dit Rwandese meisje en op een gegeven moment wist ik dat ik het zwart-wit beeld had. Maar soms wil ik als mixed media artist net even iets anders met een foto doen. Het is wel belangrijk dat je het beeld in zijn waarde laat, soms kun je er ook te veel aan toevoegen, waardoor je het beeld verknalt. Ik heb hier alleen in Photoshop wat kleur- lagen toegevoegd met de action Multiply in Layers, dat geeft net even een warme tint. De foto gaat er een beetje door leven, hij veroudert als het ware. Deze foto is in zwart-wit mooi, maar als mixed media art kan hij ook mooi als kunstwerk aan de muur hangen en bij de kleurstelling van de inrichting passen. In zo’n 99,9% van mijn fine art-werk heeft degene die ik fotografeer geen oogcontact met mij, anders wordt het te persoonlijk. Niet iedereen vindt het prettig om thuis elke dag door een onbekende vrouw te worden aangestaard.”
“Dit is een analoge foto. Ik heb Johnny hier gefotografeerd voor Wendy Magazine. Tijdens deze shoot heb ik ook wat polaroids geschoten en aan hem meegegeven. Dat vond hij prachtig. Ik ben zelf opgegroeid met analoog. Mijn vader was fotograaf en documentairemaker en bij hem in de doka is mijn liefde voor fotografie ontstaan. Ik heb ook een eigen doka in mijn studio, als ik tijd heb sta ik er weer in. Analoge fotografie is prachtig en ik kan het iedereen aanraden; dat is de basis. Als je een liefde voor fotografie hebt moet je ook weten wat fotografie is en hoe het werkt. Wat licht doet, of het nu continulicht, flitslicht of aanwezig licht is. Dat je weet wat een diafragma is, sluitertijd en iso. Ik werk nog altijd met een lichtmeter, ook als ik digitaal fotografeer. Ik gebruik hem ook tijdens masterclasses omdat ik mensen mijn liefde voor het lightshapen, maar ook voor analoge fotografie, wil laten zien. Er is momenteel een analoge revival. Steeds meer jongeren gaan met analoog aan de slag, maar je ziet het ook bij de filters die bij digitale fotografie worden gebruikt: het komt allemaal weer terug. Mensen gingen bij mij op een gegeven moment ook weer analoge shoots boeken puur om te weten hoe het is om op die manier gefotografeerd te worden. Ik heb covershoots gedaan voor muzikanten die weer teruggingen naar vinyl en ook een analoge foto of Polaroid op hun cover wilden om diezelfde look en feel te creëren. Je hebt dan twaalf foto’s en daar moet het in gebeuren, dat vind ik het mooie aan analoog.”
Dit artikel komt uit de digitale editie Focus #6, 2024.
Wil je meer te weten komen over Brendan de Clercq en zijn werk? Klik dan hier om een kijkje te nemen op zijn website!
Ben je geïnteresseerd in portret fotografie en wil je meer leren over deze vorm van fotografie? Klik dan op deze link om een diepgaand artikel te lezen over portretfotografie bij moeilijk licht.
