Dansende bomen: diversiteit in het Speulderbos

0
dansende boom
Een opname in december, vier uur ’s middags, dus bij een lage zonnestand. In tegenlicht komen de krommingen van de dansende bomen beter uit. foto: Mich Buschman

Het beloofde een mooie zondag te worden. Al vroeg was ik in het bos om te genieten van de frisheid van deze lentedag. Op de terugweg, rond 11 uur, stond ik onder een jonge beuk. De zon speelde door het frisgroene blad en een euforische energie kwam in me op. De 24-70mm lens verruilde ik voor de 14-24mm en de opname die ik daarmee maakte klopte helemaal met mijn gevoel.

Dagelijks wandel ik, meestal in mijn woonplaats Garderen op de Veluwe. Rondom dit toeristendorp liggen bossen en heidevelden. Het Houtdorperveld, de Wilde Kamp, Bergsham en het Garderense Veld zijn nabijgelegen natuurgebieden. Maar mijn favoriete wandelgebied is het Speulderbos in het noordwesten. Sinds enkele jaren is daar ‘de rode route’ aangelegd, een goed aangegeven wandeling met veel diversiteit in bostypen en daardoor visueel verrassend. Je vindt hem onder meer op de informatieve kaart Noord-Veluwe nr. 19, een Falk-kaart in coproductie met Staatsbosbeheer.

Testlocatie
Het ligt voor de hand dat ik daar veel camera en objectieftesten doe. Er zijn volop details te vinden, ik kan er spelen met het diafragma, belichtingstrapjes maken, kleurprofielen testen, fotograferen in tegenlicht, ISO-waarden variëren… Het kan daar allemaal. Heel kritisch werk zoals het fotograferen van de Focus-testwand doe ik vanaf statief in mijn studio. De flitser neem ik niet mee, maar wel zijn er meestal twee objectieven bij de hand: een standaardzoom en een 105mm macro of een groothoekzoom. Al tientallen jaren gaat alles droog en veilig mee in de Billinghamfototas. Na de vele wandeljaren heb ik een grote hoeveelheid Speulderbosfoto’s verzameld en opgeslagen op een van mijn harde schijven. Soms wordt een opname daaruit gebruikt door een klant.

varens in water
Gewoon een poel, waar varens in weerspiegelen. Zo’n detail valt mij op, anderen vragen zich af wat ik daarin zie…
Totdat zij de opname zien. Net als tekenen is de landschapsfotografie een solistische, kunstzinnige bezigheid.
106MM, F4.5, 1/100S, ISO 400. foto: Mich Buschman

Dansende bomen
Een groot deel van het bos bestaat uit beukenbomen, ook op de hoger gelegen ‘duintjes’, een restant uit de laatste ijstijd; een stuwwal. De rechte stammen werden vroeger vooral gekapt om te gebruiken voor woningen en meubels. De kromme bomen bleven staan; soms waren dat er vrij veel bij elkaar. Dat leidde tot ‘het bos met de dansende bomen’. ’s Avonds ontstaan er in het vochtige bos soms nevels en krijgen de gekromde stammen iets magisch. Doordat er geen ondergroei is, worden het als het ware op zichzelf staande persoonlijkheden. Even imposant als de beuken zelf zijn de aan de oppervlakte blootliggende wortelstelsels, die soms verraden, dat bij komende stormen die boom om zal gaan. Delen van het bos zijn ontstaan als productiebos, met kaarsrechte stammen. Staatsbosbeheer voert een actief beheerbeleid, waardoor soms grote open plekken ontstaan.

dansende boom
Een opname in december, vier uur ’s middags, dus bij een lage zonnestand. In tegenlicht komen de krommingen van
de dansende bomen beter uit.. F5.6, 1/60S, ISO 200. foto: Mich Buschman
boom in de mist
Op dezelfde dag, bijna een uur later, komt rechts al het schemerblauw opzetten, terwijl links de zonsondergang het bos oranje kleurt. De nevel maakte deze kleurverandering sterker zichtbaar. F3.4, 1/45S, ISO 200. foto: Mich Buschman

Fotograferen
Een bos als het Speulderbos kent grote helderheidsverschillen. Dat merk je goed als je de rode route loopt. Donkere delen fotografeer je soms met ISO 4.000, lichte plaatsen (brede paden, open plekken) met ISO 200, bij hetzelfde diafragma en dezelfde sluitertijd. Ook dan ga ik niet beneden een 1/60 seconde, zelfs niet met ingeschakelde beeldstabilisatie in de camera of de lens. Natuurlijk is de helderheid ook afhankelijk van het weer en het moment van de dag. Ook bepaalt het weer de sfeer: op een grijze dag met motregen is die anders dan op een droge, mistige dag. De neveligheid; grijs met enkele kleuraccenten brengt een stille sfeer in. De herfstkleuren kunnen uitbundig zijn en veel meer kleur bevatten dan je oppervlakkig ziet. Het schaduwblauw merk je vaak niet op, maar speelt wel complementair met de warmgele bladtinten. Het hout van een omgezaagde beuk bevat tinten tussen bijna wit en donkerbruin. De tonderzwammen die zich tegoed doen aan dode beuken strooien soms een wit poeder over de stam: het zijn de sporen van deze schimmel.

doorgezaagde boom
Een doorgezaagde stam toont soms de jaarringen, maar hier zijn dat allerlei vlakken met kleurnuances in geelbruin. 28MM, F5, 1/80S, ISO 320. foto: Mich Buschman
tonderzwam
Sporen van de tonderzwam zijn als een fijn wit poeder door de wind verstrooid. 72MM, F5, 1/110S, ISO 200. foto: Mich Buschman

Jaargetijden
In de winter kan dezelfde locatie er totaal anders uitzien dan in de zomer. Zeker als er een dun laagje sneeuw gevallen is dat op een windstille ochtend op de takjes is blijven liggen. De sneeuw ligt dan ook op de horizontale tonderzwammen die op de stammen groeien en deze krijgen daardoor sterk de nadruk. Bij nachtvorst doet zich een bijzonder fenomeen voor. Op de bijna vergane beukentakken op de grond kan ijshaar of ijsbaard ontstaan: het zijn bevroren druppeltjes water die naar buiten worden geperst en tot aaneengesloten sliertjes bevriezen. Zeker in tegenlicht zie je dan heel fraai de ‘baardharen’ zitten

bomen in de sneeuw
Een laag verse sneeuw zorgt voor een totaal ander aanzien. 90MM, F4.5, 1/250S, ISO 250. foto: Mich Buschman
ijshaar of ijsbaard
Begin februari, later op de middag. IJshaar, of ijsbaard, ontstaat op poreuze halfvergane takken na een nachtvorst. In tegenlicht worden de haren beter zichtbaar. 134MM, F5, 1/340S, ISO 400. foto: Mich Buschman
bomen in sneeuw
De dunne laag sneeuw is op de takjes blijven liggen. Ze vormen een horizontale tegenhanger
van de verticale stammen. foto: Mich Buschman

Persoonlijke beleving
Af en toe krijg ik van een (meestal) bekende de vraag of hij of zij eens mee mag op zo’n wandeling. Die bekenden zijn liefhebbers van natuur- en landschapsfotografie. Dat eerstgenoemde fotografische domein houdt zich vooral bezig met de flora en fauna. Dus de soorten bomen, varens, mossen, paddenstoelen, de bosvogels, het kleine wild, het roodwild (herten) en dergelijke. Wie mijn foto’s hier ziet, begrijpt, dat het mij ergens anders om gaat. Ik zoek de schoonheid, het schilderachtige, het – voor mij – aansprekende beeld. Daar zit vaak rust en ordening in. Kennelijk zit dat in mij, en niet in degene die met mij mee fotografeert. Als ex-docent van de Fotovakschool heb ik dan de neiging om (te) veel informatie te geven over de techniek, het standpunt en andere zaken. Als ik alleen fotografeer, is het stil en ben ik gericht op het zichtbare en het voelbare (wind, temperatuur), ik ruik de verschillende geuren, hoor het ruisen van de wind of een brekende tak. De fotografie is een aanvullend aspect daarin. Vroeger tekende en schilderde ik met diezelfde attitude. Het schilderachtige zit er nog steeds in en soms word ik geraakt door iets waar een ander aan voorbij loopt (en die dan weer bij andere standpunten of details stopt …). Fotograferen is een solistische bezigheid, met name de natuurfotografie. Het Speulderbos biedt heel veel daarin. Bezoek het bij voorkeur niet in het weekend, met zijn vele wandelaars en mountainbikers. Kies als dat kan de weekdagen: ga vroeg in de ochtend en/of later op de middag.

boom

Voor een correcte belichting én
voldoende scherptediepte werd deze
opname met F8, 1/80s en ISO 4.000
gemaakt. Het oog past zich snel aan
donkere omstandigheden aan, zodat
je deze consequenties niet (voor-)ziet.
53MM, F8, 1/80S, ISO 400. foto: Mich Buschman

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Geef je reactie!
Schrijf hier je naam