Eddy van Wessel: Minder is meer

Eddy van Wessel is fotograaf in conflictgebieden. Zijn foto’s worden gepubliceerd in (inter)nationale kranten en tijdschriften.

0
Eddy van Wessel
Foto: David Schmidt

Nieuw jaar, nieuw doel! Dat van mij is de doka renoveren. In de kelder heeft het vocht langzaam zijn werk gedaan, nu de ventilatie er zelden draait. Met dat voornemen komen ook herinneringen aan de fotografie uit die tijd weer boven, en ordners vol negatieven. Jarenlang was het routine om na mijn fotografieproject af te dalen naar de doka, mijn film te ontwikkelen, te drogen en dan af te drukken op mijn Leitz Focomat. Een bijna therapeutisch proces, in het donker en een streepje dokalicht, afgesloten van de buitenwereld – uiteraard bedoezeld door de dampen van de chemicaliën – zag ik de mooiste barietdrukken opkomen, schommelend in de ontwikkelbak. Lightroom Original, maar dan van ooit, heel lang geleden.

Eddy van Wessel
Foto: Eddy van Wessel

Langzaam ging dit proces het donker uit, eerst naar mijn daglichtfilmontwikkelmachine en later ging deze film in een filmscanner; een transitie die veel fotografen hebben meegemaakt. Inmiddels schiet ik het overgrote deel digitaal; tegen 60 megapixel en ISO 50.000 is geen film opgewassen. Daarmee komt wellicht ook langzaam het einde in zicht waarin de foto een waarheid verkondigt. Want de digitale foto is volledig maakbaar en steeds moeilijker te traceren op echtheid. Wilt u een andere achtergrond, zonnetje, wolkje of schaduw? Met een muisklik of appje is er een ander ’werkelijkheidsalgoritme’, al dan niet met virtuele personen of bewegende animatie. Een opname uit een video kan als foto worden ingezet en die foto kan gaan bewegen.

Eddy van Wessel
Foto: David Schmidt

Een voorbeeld over de maakbaarheid van fotografie is het recente boek van Jonas Bendiksen The Book of Veles, waarin hij een stadje documenteert waarin niets lijkt wat het is. Dit is natuurlijk kaassie voor de perfectionisten onder ons, die nu eindelijk de foto kunnen maken die ze voor ogen hebben: de mooiste details, vijftig foto’s stapelen voor oneindige scherpte, twintig stops contrastomvang etcetera. Maar als documentair fotograaf zie ik ook wel nadelen. Een langzaam glijdende schaal, want de foto moet per definitie mooier zijn dan de werkelijkheid. Op Instagram scrollend zie je het: het is altijd zonnig, iedereen is mooi en HDR staat op volle sterkte. De verleiding lonkt, met al die techniek en mogelijkheden.

Eddy van Wessel
Foto: David Schmidt

Onlangs was ik aanwezig bij de uitreiking van de Zilveren Camera, prachtige winnende nieuwsbeelden, bij deze prijzen worden de rawbestanden nog nauwkeurig gecontroleerd. World Press Photo zet al in op deze maakbare toekomst met hun categorie ’Open Format’, die bewerking een veel grotere rol laat spelen in verhalen waarin fotografie slechts een onderdeel hoeft te zijn. Het voordeel is, dat we van alle media het beste kunnen gebruiken; het nadeel is, dat wat we zien makkelijk kan worden gemanipuleerd en dit vraagt om een sterke integriteit. Maar belangrijker: hoe ziet het publiek over langere tijd deze producties? Blijft fotojournalistiek en de foto een betrouwbare bron, of gaat het deze positie verliezen en komt het in het rijtje van veelkleurig entertainment met ergens wat waarheid? Dan is mijn doka nog best een veilige omgeving, creatief gesproken dan. Een Ilford HP5+ in mijn Widelux panoramacamera, ik bestel een doos fotopapier en overdenk het nog eens, boven wat chemiedampen.

instagram.com/eddyvanwessel

Deze column komt uit Focus maart 2022.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Geef je reactie!
Schrijf hier je naam