DROP ZONE Y EN DE HERDENKING OPERATIE MARKET GARDEN
Elk jaar in september wordt op de Ginkelse Heide de Operatie Market Garden herdacht met de ‘Airborne’ luchtlandingen. Elke derde zaterdag in september vindt er nog steeds een dropping plaats waaraan vele internationale parachutisten deelnemen, om daarmee de Slag om Arnhem, waarbij vele slachtoffers vielen, te herdenken. Drop Zone Y (DZ-Y) is de naam die de Ginkelse Heide, waar de grote dropping plaatsvond, in de oorlog kreeg.
Fotograaf Marco Ferrageau de Saint Amand werd jaren geleden gegrepen door deze luchtlandingen. Ik sprak hem over zijn uit de hand gelopen hobby.
Operatie Market Garden was een geallieerd offensief tegen nazi-Duitsland in september 1944, tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Op maandag 18 september, een paar minuten na 15.00 uur, sprongen ruim 1900 Britse militairen (4th Brigade, 1st British Airborne Division) boven de Ginkelse Heide bij Ede uit vliegtuigen.
Het plan was om met grootschalige luchtlandingen strategische bruggen in Nederland in handen te krijgen. Hoewel een aantal bruggen werd veroverd, ging het fout bij Arnhem, waar de laatste en belangrijkste brug niet kon worden ingenomen. Daardoor mislukte de hele operatie. Het noorden en westen van Nederland bleven bezet, met als gevolg dat de bevolking daar te lijden kreeg onder de Hongerwinter.
Echte hobby
Het is inmiddels ruim tachtig jaar geleden dat de operatie plaatsvond. Marco Ferrageau de Saint Amand is de afgelopen jaren steeds bij de herdenking aanwezig geweest. Zijn mooie naam heeft hij te danken aan een Franse officier uit de tijd van Napoleon die destijds in Nijmegen is gebleven, dus je kunt gerust stellen dat de interesse voor luchtlandingen en bevrijdingsoperaties genetisch bepaald is.
Hij begon zijn carrière in de fotografie rond 1990 toen hij ging werken bij een vakhandel in Den Haag, Foto Minderman en Pisa. Nadat die speciaalzaak zijn deuren sloot vond hij een baan bij Colorwood Photo, de beeldspecialist voor professionals.
Marco: “Mijn eerste ervaring met fotografie kreeg ik als zestienjarige, toen ik met een Canon FTb-camera met een 50mm-objectief van mijn vader op pad ging om in de schoolvakanties bij een militaire vliegbasis te fotograferen. Die straaljagers en helikopters vond ik zo indrukwekkend om te zien, dat ik mij steeds meer ging verdiepen in de militaire luchtvaart en het zodoende een echte hobby werd.
Publicaties
Mijn foto’s zagen er aardig uit en mijn hobby werd snel serieuzer. Ik kocht een 70-200mm telezoom erbij en in de loop der jaren kwamen er meer camera’s en objectieven. De apparatuur van Canon heeft mij nog nooit in de steek gelaten.
Ze is zo vertrouwd en goed, dat ik daar nog steeds mee fotografeer.
Rond het jaar 1999 kreeg ik de vraag van een aantal bladen of ze mijn beelden mochten gebruiken in publicaties. Ik had toen het voordeel dat ik mijn dia’s goed kon digitaliseren met professionele scanners die ik ook verkocht aan fotografen.
Je beelden terugzien in een publicatie smaakte naar meer, dus ging ik ook op zoek naar projecten en bases in het buitenland waar ik mooie reportages kon maken.
Naast bezoeken aan de VS, Spanje en Italië waren de trips naar het voormalige Oost-Duitsland de meest indrukwekkende.
Heel onwerkelijk om daar op een Russische vliegbasis te lopen en Mig-straaljagers te fotograferen, iets wat een paar jaar daarvoor tijdens de Koude Oorlog echt onmogelijk was.
Waar het vroeger al niet gemakkelijk was om op een basis te komen is het tegenwoordig helemaal een uitdaging. Dit heeft natuurlijk te maken met veiligheidsmaatregelen en operationele omstandigheden, maar ook omdat er steeds minder mensen bij de eenheid zijn die fotografen kunnen begeleiden. Dat ik dan toch soms een accreditatie kan krijgen en een mooie reportage kan afleveren is voor iedereen fijn, want de content en beelden kunnen gebruikt worden voor publicaties in vakbladen maar soms ook voor instructiedoeleinden en social media voor het onderdeel of de eenheid zelf.”
Parachute Group Holland organiseert al vijftien jaar op zowel Amerikaanse- als Britse Tweede Wereldoorlogdrop
zones, herdenkingssprongen. Er worden tijdens die dagen parachutesprongen gemaakt uit een Dakota C-47.
Een historisch vliegtuig dat in 1944 daadwerkelijk betrokken is geweest bij Operation Market Garden. Al meer
dan tien jaar openen ze de jaarlijkse Airborne-herdenking op de Ginkelse Heide met hun ronde bol parachutisten.
Helden
Zijn belangstelling voor Operatie Market Garden begon in 2004 tijdens een bezoek aan de vliegbasis Soesterberg. “De vliegtuigen, waaronder de iconische Dakota’s en Herculessen, vlogen voor de jaarlijkse herdenking van deze vliegbasis naar de Ginkelse Heide om daar parachutisten te droppen. Dit was tevens de laatste keer dat veteranen uit Engeland, die tijdens de Slag om Arnhem hadden gevochten, uit een Dakota sprongen. Eén van die mannen was Ray Sheriff, een 83-jarige veteraan die tijdens de gevechten bij Arnhem door een Duitse mortierbom gewond raakte en blind werd, maar in 2004 nog een duosprong maakte. Ik raakte zo onder de indruk van deze herdenking dat ik me nóg meer ging inlezen over alles wat met de Slag om Arnhem te maken had en in het bijzonder de landingen en herdenkingen op de Ginkelse Heide.
Tijdens een bezoek aan de jaarlijkse Airborne herdenking in 2016 kwam ik via kennissen in gesprek met veteraan Luis DiMarco. Na zijn verhalen kreeg ik alleen maar nóg meer respect voor wat de veteranen hebben doorgemaakt in september 1944. Wat een ellende en verdriet hebben die, toen jonge, helden moeten doorstaan. Het meest staat mij bij dat hij vertelde eerst niet voor de jaarlijkse herdenking naar Nederland te willen komen, uit schaamte voor de verwoestingen tijdens de gevechten in Arnhem en Oosterbeek. Gelukkig merkten de veteranen snel dat ze door alle Nederlanders als helden werden ontvangen.
Links: Sam Kendrick was 18 jaar toen hij als parachutist bij Renkum naar beneden sprong. Waarschijnlijk was hij destijds een van de jongste soldaten.
Rechts: Luis DiMarco was de persoonlijke verbindingsman van Lt. Kolonel David Dobie, de commandant van het 1ste Bataljon van The Parachute Regiment. Hij wist in de laatste nacht tijdens Operation Berlin, over de Rijn te ontsnappen.
Herdenkingsdag
In 2016 kreeg ik voor het eerst de kans om tijdens oefening Falcon Leap, ooit begonnen als herinneringssprongen maar ondertussen uitgegroeid tot een grote oefening, vanaf Eindhoven in een Hercules mee te vliegen en te fotograferen in de formatie die de para’s boven de Ginkelse Heide ging droppen.
Links: In september ’44 waren de mannen van de Army Film and Photographic Unit (AFPU), Engelse militaire beeldmakers, erbij. Dankzij hun wereldberoemde foto’s en filmopnamen kunnen wij vandaag de dag ‘meekijken’ met operatie Market Garden. In bijna alle boeken, publicaties en documentaires zijn hun iconische foto’s en filmbeelden te zien. Hun werk wordt bij de re-enactment ook nagespeeld.
Rechts: Ray Sheriff neemt in 2004 nog eenmaal plaats in een Dakota vliegtuig op de vliegbasis Soesterberg om tijdens de Airborne herdenking in september een duosprong boven de Ginkelse Heide te maken. Deze 83 jarige veteraan werd tijdens de gevechten getroffen door een Duitse mortierbom waardoor hij blind raakte.
Het gevoel dat je krijgt als de ramp van de Hercules opengaat en je van daaruit mag fotograferen is onbeschrijfelijk. Het is heel bijzonder dat je als burger meekunt in een militair toestel. Het was een grote fotografische uitdaging, want de warmte van de propellers van de Hercules geven een soort heatwave naar achter waardoor scherpstellen soms onmogelijk is. Ook kan de kist soms wat licht schudden en tijdens de bochten moet je goed je horizon en compositie in de gaten houden.”
Links: De Airborne War Cemetery in Oosterbeek is een Brits ereveld. Op de begraafplaats liggen meer dan 1750 geallieerde soldaten begraven. De meesten van hen kwamen om het leven tijdens Operatie Market Garden. Bij elk graf is een zerk van witte natuursteen geplaatst. Op 30 juli 1945 is men begonnen met de aanleg van de begraafplaats bij velen beter bekend als de Airborne Begraafplaats. In tegenstelling tot de Amerikanen, die hun militairen centraal wilden begraven, besloot de Britse legerleiding om hun gesneuvelden te begraven op een plek dicht bij de plek waar ze gesneuveld waren. Duizenden belangstellenden komen ieder jaar in september bijeen op de begraafplaats voor de Airborne Memorial Service.
Kostbare vrijheid
Op de herdenkingsdag wordt de Slag om Arnhem ook nagespeeld, een zogenaamd re-enactment. Er is dan een lange stoet oude Jeeps, voertuigen en er zijn manschappen in oude uniformen. Die stoet noemen ze de Race to the Bridge. Ze verzamelen op de Ginkelse Heide en rijden dan de oorspronkelijke route van toen. Er zijn dus ook parachutisten in oude uniformen en met oude parachutes. “Dat is mooi om te fotograferen en het speelt een belangrijke rol op die herdenkingsdag.”
Marco: “Ik heb de laatste jaren getracht een documentaire serie over DZ-Y te maken met alle facetten van de Airborne-herdenkingen die hier elk jaar plaats vinden zoals de luchtlandingen, het bezoek van de veteranen en de oefening Falcon Leap vanaf vliegbasis Eindhoven.
Het bijzondere is dat de heide er bijna nog precies zo uitziet als tachtig jaar geleden. De Slag om Arnhem veranderde het verloop van de Tweede Wereldoorlog. Dus laten we elke september stilstaan bij deze belangrijke gebeurtenis, onze vrijheid en hoe kostbaar die is… Lest we forget.”
Bijzondere dank voor dit artikel gaat uit naar:
Sectie Communicatie 11 Luchtmobiele Brigade, Defensie Para School, Pathfinder Peloton 11LMB ‘Madju’, 336 Squadron van de Koninklijke Luchtmacht en Peter Vrolijk.
www.airborne-herdenkingen.nl/airborne-herdenking-oosterbeek/
