Fashion Army toont een selectie uit een archief van maar liefst 14.134 gescande negatieven, gemaakt tussen eind jaren zestig en begin jaren negentig. Curator en beeldonderzoeker Matthieu Nicol stuitte in 2022 online op dit beeldmateriaal, dat tot dan toe onbekend was gebleven. In 2024 bundelde hij het boek Fashion Army, dat de basis vormt voor de tentoonstelling. Deze is nog te zien tot en met 7 december in de Kunsthal in Rotterdam.
De reeks komt uit het archief van het Natick Soldier Systems Center, een Amerikaans onderzoeksinstituut dat in opdracht van het ministerie van Defensie kleding, voedsel en uitrusting voor het leger ontwikkelt. Waar het instituut de foto’s vermoedelijk als technische documentatie zag, leest Nicol ze als modefotografie.
Stijl en functie
Twee jongeren slenteren de zaal van Fashion Army binnen, werpen een blik op de eerste portretten en roepen geamuseerd: ‘Dit is wel echt hard fashion man, dit zou ik wel dragen!’ Daarin moet ik het duo gelijk geven: hippe cargobroeken in beige en legerprint ogen verrassend stijlvol. Het zijn deze stijlen die al decennia de catwalk en het straatbeeld bepalen, hier krijgen ze hun ongemakkelijke oorsprong terug.
Naast keurige pakken en glanzend gelakte schoenen verschijnen al snel de gasmaskers, militaire goggles, kogelwerende vesten en helmen. De accessoires lopen uiteen van handschoenen en tassen tot een make-updoosje met camouflageschmink. Het ongemak is onmiskenbaar: de schoonheid van de beelden staat in schril contrast met hun doel. Dit is kleding ontworpen voor het Amerikaanse leger in tijden van oorlog. Van arts tot officier, compleet met seizoensgebonden varianten: korte mouwen met rok voor de zomer, of een dikke jas met bontgevoerde capuchon voor de sneeuw.
De foto’s zijn systematisch opgebouwd. Er zijn totaalshots waarin de modellen met hun armen iets van het lichaam af staan, of juist strak langs hun benen. Een ander trekt aan de zoom van een jas om de binnenkant te tonen. Dan weer een close-up van het gezicht, frontaal, schuin of in profiel. Altijd met dezelfde neutrale blik. Alles is gefotografeerd en tentoongesteld met de precisie van een modecampagne.
Een kleine zaal, groot effect
Fashion Army is tentoongesteld in zaal 5 van de Kunsthal, een compacte maar doeltreffende zaal. De muren zijn pastelroze geverfd, een zacht decor dat wringt met de militaristische inhoud. In één oogopslag is de hele selectie te overzien: een vijftigtal zorgvuldig gekozen werken die representatief zijn voor de omvang van het archief.
De presentatie wisselt af tussen prints aan de muur, foto’s op transparant plastic en een video-installatie. Onder de videoprojectie klinkt zacht het ritmische klikken van een analoge camera, alsof je zelf getuige bent van de opname. Afgesloten wordt met het fotoboek Fashion Army, waarin de volledige collectie is opgenomen. Het boek, samengesteld in 2024, vormt de basis van de tentoonstelling.
Die spanning tussen esthetiek en dreiging, tussen lookbook en legerarchief, maakt Fashion Army fascinerend. De tentoonstelling laat zien hoe dun de grens is tussen mode en macht. Wat in eerste instantie kan lijken als een intrigerende reeks vintage beelden, eindigt als een reflectie op oorlog. Precies dat maakt de kleine zaal van de Kunsthal groter dan hij is.
Fashion Army
t/m 7 dec
Kunsthal Rotterdam
Museumpark 1
Westzeedijk 341, Rotterdam
Kunsthal.nl
Lees ook: Rotterdam Photo presenteert.
