In het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de tentoonstelling Ekō – Japan in twee beeldverhalen te zien. Het is een parallelvertelling waarin vroege foto’s van Japan uit de eigen collectie, onder meer van Felice Beato, resoneren met het eigentijdse werk van fotograaf en kunstenaar Anaïs López.
Vroege fotografie in Japan
Fotografie komt in Japan tot bloei nadat het land in 1859 zijn havens opent voor internationale handel. Juist deze havenplaatsen worden belangrijke toegangspoorten tot een land dat voor het westen lange tijd onbekend was. De Nederlandse consul Dirk van de Graeff van Polsbroek verzamelt in die periode een reeks foto’s die vandaag tot de oudste fotografische beelden van Japan behoren. Hoewel de Graeff zelf niet fotografeert, speelt hij een belangrijke rol in het werk van Felice Beato, destijds de meest invloedrijke buitenlandse fotograaf van Japan. Vanuit een Europees perspectief creëert Beato zorgvuldig geënsceneerde beelden van het land. Zijn foto’s sluiten aan bij de verwachtingen van een westers publiek en tonen een exotisch Japan, waarbij tekeningen van modernisering bewust buiten beeld blijft. Door de brede verspreiding van zijn albums ontstaat een visuele blauwdruk van Japan die fotografen en kunstenaars tot op de dag van vandaag beïnvloedt.
In de tentoonstelling zijn onder meer drie fotoalbums te zien die de Graeff van Polsbroek naliet van zijn verblijf in Japan. Daartussen bevinden zich ook albums van Baeto uit 1863 en een voorloper van zijn bekende photographic of Japan albums. Beato werkte daarbij samen met Japanse vakmensen uit blokdrukateliers, die de foto’s met de hand inkleurden, een werkwijze die voortbouwde op bestaande Japanse beeldtradities.
Ingekleurde foto van een Japanse vrouw met een parasol 1867 Felice Beato _ Collectie Het Scheepvaartmuseum Amsterdam
De schildpad en de Monnik
Naast deze historische beelden toont het museum het project de schildpad en de Monnik van Anaïs López. Wanneer zij in 2016 naar Japan reist op zoek naar de mythische gouden schildpad Kami, blijken de negentiende-eeuwse beelden van Beato onbewust in haar blik mee te reizen. Tijdens haar tocht langs de Kamo-rivier en de omliggende bergen, ontstaat een nieuwe visuele taal waar fotografie wordt gecombineerd met traditionele technieken als gyotaku en fotopolymeeretsen. Hieruit voort komt een vertelling over rouw, de menselijke drang om natuur te beheersen en de kracht van de verbeelding. López staat bekend om haar multidisciplinaire projecten op het snijvlak van fictie en documentaire. Vanuit persoonlijke verhalen raakt ze aan universele thema’s en creëert ze daarmee beeldverhalen die zowel poëtisch als onderzoekend zijn. De schildpad en de Monnik werd genomineerd voor de zilveren camera 2025 in de categorie storytelling.
Tijdens het openingsweekend geeft López bovendien een intieme performance waarin zij haar zoektocht naar de gouden schildpad Kami vertelt. Met een speciaal handgemaakt performatief boek, waarin ze letterlijk plaatsneemt, brengt ze het verhaal tot leven met etsen, fotografie en levende beelden.
Ekō – Japan in twee beeldverhalen is tot en met 30 augustus 2026 te zien in Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.
Kattenburgplein 1
1088 KK, Amsterdam
openingstijden: 10:00 – 17:00 uur
