Curator en community-builder Jop Vermeesch (Heerlen) en beeldend kunstenaar Lara Gasparotto (Luik) onderzoeken in Kolensporen: Wolken boven Sawahlunto de historische verbinding tussen de Limburgse mijnstreek en de Indonesische mijnstad Sawahlunto. De tentoonstelling is te zien tot 1 maart 2026 in SCHUNCK Museum in Heerlen.
De tentoonstelling laat zien hoe persoonlijke familiegeschiedenissen en koloniaal erfgoed nog altijd doorwerken in het heden. Kolensporen vormt een intiem hoofdstuk binnen Rooted in Change. Deze tentoonstelling rond de schenking van de DSM-collectie aan de stad Heerlen belicht erfgoed.
Van familieverhaal naar gedeeld erfgoed
De aanleiding voor dit project is de ontdekking van een doos met documenten en foto’s over Vermeesch’ overgrootvader, die als elektricien werkte in de Ombilinmijn van Sawahlunto in West-Sumatra. Die mijn, ooit een toonbeeld van technische vooruitgang, stond ook symbool voor koloniale uitbuiting: gevangenen en contractarbeiders werden er onder barre omstandigheden tewerkgesteld. De Ombilinmijn staat sinds 2019 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Vermeesch koppelt dit koloniale verleden aan zijn eigen familiegeschiedenis en aan de mijnbouw in Heerlen. In de tentoonstelling combineert hij archiefmateriaal, familiefoto’s en getuigenissen. Dit doet hij met beelden van fotograaf Jonathan Widdershoven en geluidsopnamen van Gert-Jan van Stiphout. Samen documenteren zij de ontmoetingen en omgevingen tijdens de reis.
Een gedeeld landschap
Tijdens hun reis naar Indonesië werkten Vermeesch en Gasparotto samen met lokale bewoners, archieven en musea in Jakarta, Padang en Sawahlunto. Waar Vermeesch de historische en persoonlijke lagen onderzocht, richtte Gasparotto haar lens op de natuur: de stille getuige van menselijk handelen.
Een belangrijke inspiratiebron voor Gasparotto voor deze reis was het project Looking for Vivi (2019). In dit project maakte Gasparotto samen met museoloog Paola Basika Lumonga en fotograaf Dareck Tuba een reis in de Democratische Republiek Congo. Ook daar stond de koloniale erfenis centraal. Via fotografie werd gezocht naar nieuwe manieren om een gedeeld, maar beladen verleden te verbeelden. Uit haar beelden spreekt een voelbare spanning tussen enerzijds de overweldigende weelde van de Sumatraanse natuur en anderzijds het zware, traumatische mijnverleden van de stad. Voor Lara Gasparotto is de natuur het werkelijke erfgoed. De effecten van de aanwezigheid van mens en industrie komen altijd in de natuur tot uitdrukking.
Nieuwe perspectieven op erfgoed
Kolensporen: wolken boven Sawahlunto nodigt bezoekers uit om na te denken over de doorwerking van koloniale geschiedenis. Men denkt ook na over de verhalen die in de officiële geschiedschrijving ontbreken. “Erfgoed gaat niet alleen over jezelf, maar over wat we samen delen,” zegt Vermeesch. “Juist in de persoonlijke verhalen ligt de sleutel tot verbinding.”
Kolensporen: wolken boven Sawahlunto
Te zien t/m 1 maart 2026
SCHUNCK Museum, Bongerd 18, Heerlen