World Press Photo viert dit jaar haar 70-jarig bestaan met de tentoonstelling What Have We Done? Unpacking Seven Decades of World Press Photo, samengesteld door Cristina de Middel. De wereldpremière van de tentoonstelling wordt gehost door Noorderlicht en is te zien tot 19 oktober in de Niemeyer in Groningen.
Ritmisch geratel en een eentonig dof gezoem, ooit vulden deze geluiden de hallen van de Niemeyer tabaksfabriek. Een constante industriële dreun, het onophoudelijke pulseren van machines die tabak walsden, papier rolden en sigarettenstompen sneed. Daarboven hing die doordringende geur: muffe rook, tabaksas en een scherp, kunstmatig teerachtig spoor dat zich vastzette in muren, textiel en buizen.
Die geuren en geluiden zijn gelukkig verdwenen. De zware machines zijn verwijderd, en de hal is nu een lichte, witte tentoonstellingsruimte. Toch zitten er nog sporen van het oude fabrieksverleden verweven in de ruimte. Het plafond is gevuld met grote stalen lucht- en afvoerpijpen en tegen een wand rust een oude noodknop.
Zes terugkerende thema’s
Voor het 70-jarig jubileum heeft Cristina de Middel het beeldarchief geïnterpreteerd, met de blik van een voormalig fotojournalist. Vanuit die kritische afstand wijst ze patronen aan die World Press Photo soms uit haar comfortzone halen. De tentoonstelling is zo opgebouwd rond zes visuele patronen, terugkerende motieven die in verschillende tijdperken steeds weer opduiken:
– Huilende vrouwen en reddende mannen
– Emotionele soldaat en puin
– Man zijn en vrouw zijn
– Zwarte huid en het donkere continent
– Silhouetten en schaduwen: het “wow”-moment
– Vuur en rook
Bij elk thema hangt een bordje met een vraag in signaalrode letters. Deze kleur loopt als een rode draad door de hele zaal. De vragen nodigen uit tot nadenken en gesprekken. Bijvoorbeeld bij ‘Silhouetten en schaduwen’: ‘geven deze beelden jou een ingang tot meer empathie, of geven ze je juist meer afstand tot de gebeurtenissen?’ De tentoonstelling erkent hoe beeldtaal in zeven decennia verandert. Van analoge camera’s tot digitale foto’s, van telefoons tot AI. Tegelijkertijd stelt ze de vraag: hoe nu verder? Het is een uitnodiging om kritisch te kijken, scherper te zien en ons visuele verleden te onderzoeken als bron van verhalen die altijd in beweging zijn.
Krachtige beelden
Meer dan 100 foto’s tonen een breed palet aan momenten van World Press Photo. Sommige werken vullen een hele muur, anderen zijn klein als een computerscherm. Twee beelden blijven bij je: een man draagt zijn kind in een doek terwijl hij schoonmaakt, rechttegenover in de expositieruimte hangt het beeld van een vrouw met geweer. Een schooljuf die zichzelf moet beschermen op de weg terug naar huis, nadat ze autopech kreeg. De zorgzaamheid van de man staat tegenover de stoere daadkracht van de vrouw.
De kadering en framing bepalen de impact van een beeld. Thema’s als ‘huilende vrouwen en reddende mannen’ of ‘man zijn en vrouw zijn’blijken nooit simpel of eenduidig. Beelden zijn complex, en de tentoonstelling nodigt uit om die complexiteit te zien en te voelen.
Jong talent en Groningse blik
Tegelijkertijd duiken zeven jonge fotografen uit het Noorden in de toekomst van Groningen. In een hoek van de ruimte, volledig bubblegumroze, toont de expositie Rauw Vermogen. Het is een opdrachtproject van Noorderlicht dat thema’s als landbouw, industrie en zorg onderzoekt, onderwerpen die de stad nu en straks vormen. De foto’s stralen trots en kracht uit.
Groningen is een jonge stad, de jongste van Nederland. World Press Photo koos bewust deze locatie: een stad die toekomstgericht is, maar ook diepgeworteld in een provincie waar aardbevingen en afstand tot de Randstad dagelijkse realiteit zijn. Het contrast tussen verleden en toekomst, lokaal en wereldwijd, maakt de tentoonstelling van World Press Photo extra spannend.
What Have We Done?
19 sep t/m 19 okt
Niemeyerfabriek
Paterswoldseweg 43, Groningen
Lees ook: Lest we forget – Operatie Market Garden
